Рекорд 7 шілдеде Атлантада өткен әлем чемпионатының 1/8 финалында тіркелді. Аргентина екі гол айырмасымен жеңіліп жатып, есепті өзгертіп, Мысырды 3:2 есебімен жеңді.

Ойынның нәтижесі соңғы минуттарға дейін белгісіз болды. Жанкүйерлер матчты бір мезетте талқылап, голдар, төрешілер шешімі және Аргентинаның камбэгі туралы хабарламалармен бөліскен.

Бұған дейінгі рекорд 2022 жылғы финалда орнаған

Meta нақты қай минутта ең жоғары жүктеме тіркелгенін жарияламады. Компания тек Аргентина мен Мысыр кездесуі кезінде WhatsApp секундына 29 миллионнан астам хабарлама өңдегенін хабарлады.

Алдыңғы рекорд 2022 жылғы әлем чемпионатының финалында тіркелген еді. Ол кезде Аргентина мен Франция негізгі және қосымша уақытта 3:3 есебімен тең ойнап, жеңімпаз пенальти сериясында анықталған.

Осылайша Аргентина құрамасы қатысқан матч WhatsApp-та екінші әлем чемпионаты қатарынан рекорд орнатып отыр.

Футболшыларға 213 миллионнан астам адам жазылды

Әлем чемпионаты Instagram-дағы футболшылар аудиториясына да айтарлықтай әсер еткен. 11 маусым мен 11 шілде аралығында турнирге қатысқан ойыншыларға жалпы 213,6 миллион жаңа адам жазылған.

Олардың жиынтық аудиториясы бір айда 3,26 миллиардтан 3,47 миллиард жазылушыға дейін өсті. Өсім 6,6 пайызды құрады.

Ең күтпеген нәтиже Кабо-Верде құрамасының қақпашысы Вожиньядан байқалды. Meta мәліметінше, турнир басталғанға дейін оның 37 мың жазылушысы болған. Кейін бұл көрсеткіш 28,8 миллионға дейін жеткен.

Норвегиялық Эрлинг Холанд 23 миллион жаңа жазылушы жинады. Криштиану Роналдуға тағы 10 миллион адам жазылып, оның жалпы аудиториясы 676 миллионға жеткен.

Лионель Мессидің парақшасына 5,6 миллион жаңа қолданушы қосылды. Аргентина құрамасы ойыншыларының жалпы аудиториясы 18,4 миллион адамға өскен.

Әлем чемпионаты басқа платформаларға да әсер етті

Threads желісінде әлем чемпионатына арналған белгісі бар жазбалар 1,5 миллиард көрсетілім жинады. Футболға арналған қауымдастықтың контентін күніне орта есеппен 15 миллионға жуық адам көрген.

Facebook қолданушылары турнир басталғалы әлем чемпионаты туралы 80 миллион жазба жариялаған.

Бұл көрсеткіштер ірі спорттық оқиғалар кезінде адамдардың матчты тек теледидардан көріп қана қоймай, оны мессенджерлер мен әлеуметтік желілерде бір уақытта талқылайтынын көрсетеді.

Рекорд 7 шілдеде Атлантада өткен әлем чемпионатының 1/8 финалында тіркелді. Аргентина екі гол айырмасымен жеңіліп жатып, есепті өзгертіп, Мысырды 3:2 есебімен жеңді.

Ойынның нәтижесі соңғы минуттарға дейін белгісіз болды. Жанкүйерлер матчты бір мезетте талқылап, голдар, төрешілер шешімі және Аргентинаның камбэгі туралы хабарламалармен бөліскен.

Бұған дейінгі рекорд 2022 жылғы финалда орнаған

Meta нақты қай минутта ең жоғары жүктеме тіркелгенін жарияламады. Компания тек Аргентина мен Мысыр кездесуі кезінде WhatsApp секундына 29 миллионнан астам хабарлама өңдегенін хабарлады.

Алдыңғы рекорд 2022 жылғы әлем чемпионатының финалында тіркелген еді. Ол кезде Аргентина мен Франция негізгі және қосымша уақытта 3:3 есебімен тең ойнап, жеңімпаз пенальти сериясында анықталған.

Осылайша Аргентина құрамасы қатысқан матч WhatsApp-та екінші әлем чемпионаты қатарынан рекорд орнатып отыр.

Футболшыларға 213 миллионнан астам адам жазылды

Әлем чемпионаты Instagram-дағы футболшылар аудиториясына да айтарлықтай әсер еткен. 11 маусым мен 11 шілде аралығында турнирге қатысқан ойыншыларға жалпы 213,6 миллион жаңа адам жазылған.

Олардың жиынтық аудиториясы бір айда 3,26 миллиардтан 3,47 миллиард жазылушыға дейін өсті. Өсім 6,6 пайызды құрады.

Ең күтпеген нәтиже Кабо-Верде құрамасының қақпашысы Вожиньядан байқалды. Meta мәліметінше, турнир басталғанға дейін оның 37 мың жазылушысы болған. Кейін бұл көрсеткіш 28,8 миллионға дейін жеткен.

Норвегиялық Эрлинг Холанд 23 миллион жаңа жазылушы жинады. Криштиану Роналдуға тағы 10 миллион адам жазылып, оның жалпы аудиториясы 676 миллионға жеткен.

Лионель Мессидің парақшасына 5,6 миллион жаңа қолданушы қосылды. Аргентина құрамасы ойыншыларының жалпы аудиториясы 18,4 миллион адамға өскен.

Әлем чемпионаты басқа платформаларға да әсер етті

Threads желісінде әлем чемпионатына арналған белгісі бар жазбалар 1,5 миллиард көрсетілім жинады. Футболға арналған қауымдастықтың контентін күніне орта есеппен 15 миллионға жуық адам көрген.

Facebook қолданушылары турнир басталғалы әлем чемпионаты туралы 80 миллион жазба жариялаған.

Бұл көрсеткіштер ірі спорттық оқиғалар кезінде адамдардың матчты тек теледидардан көріп қана қоймай, оны мессенджерлер мен әлеуметтік желілерде бір уақытта талқылайтынын көрсетеді.

Технология полиэтилен, полипропилен, полистирол, аралас пластик, көпқабатты қаптама және ескі автокөлік шиналарында сыналған. Нәтижесінде қалдықтар химия, фармацевтика және тамақ өнеркәсібінде қолданылатын органикалық қышқылдарға айналған.

Су пластикті қалай ыдыратады

Пластиктің беріктігі оны күнделікті өмірде ыңғайлы етеді, бірақ дәл осы қасиет қайта өңдеу кезінде қиындық туғызады. Ұзын полимер тізбектерін үзу үшін әдетте өте жоғары температура немесе арнайы катализаторлар қолданылады.

Жаңа тәжірибеде ғалымдар полиэтиленді суға салып, шамамен 125 градусқа дейін қыздырған. Қоспа оттегі қысымында үздіксіз араластырылған.

Қызған пластик балқып, суда өте ұсақ тамшыларға бөлінеді. Су мен пластик түйіскен жерде күшті электр өрісі пайда болып, гидроксил радикалдары түзіледі. Бұл белсенді бөлшектер химиялық қайшы сияқты жұмыс істеп, пластиктің ұзын молекулаларын қысқа қосылыстарға бөледі.

Нәтижесінде дикарбон қышқылдары алынады. Олардың арасында дәрі-дәрмек, тағамдық қоспалар, еріткіштер және биологиялық жолмен ыдырайтын материалдар өндірісінде қолданылатын янтарь қышқылы басым болған.

Пакеттер мен қақпақтар толық ыдырады

Зертханада полиэтилен пакеттер, қолғаптар мен бөтелке қақпақтары толық өңделген. Алынған өнімнің шамамен 69 пайызы қысқа тізбекті қышқылдардан тұрған. Ғалымдар реакциядан кейін микропластик қалдықтарын таппаған.

Бояғыштар, тұрақтандырғыштар және пластик құрамындағы басқа қоспалар процеске айтарлықтай кедергі келтірмеген. Бұл әдісті алдын ала мұқият тазаланбаған тұрмыстық қалдықтарға қолдануға мүмкіндік беруі мүмкін.

Технология ескі автокөлік шиналары мен металл қабаты бар қаптамаларда да сыналды. Қаптамадағы алюминий қатты қалдық түрінде бөлініп шыққан.

Теңіз суымен де жұмыс істейді

Зерттеушілер тәжірибеде тазартылған судан бөлек, құбыр суы мен теңіз суын пайдаланған. Екі жағдайда да реакция жалғасқан.

Әдіс бес литрлік реакторда 300 грамм ұсақталған полиэтиленмен де тексерілді. 48 сағаттан кейін пластиктің 89 пайызы өңделіп, оның жартысынан астамы пайдалы қышқылдарға айналған.

Өнеркәсіптік өндіріске әлі дайын емес

Нәтиже үмітті болғанымен, технология әзірге зертханалық кезеңде тұр. Негізгі тәжірибе 125 градус температурада, жоғары оттегі қысымында және 18 сағат бойы жүргізілген. Үлкейтілген сынаққа 48 сағат қажет болған.

Өнеркәсіптік іске қосу алдында ғалымдар реактордың үздіксіз жұмысын, энергия шығынын, қауіпсіздігін және алынған қышқылдарды тазарту құнын тексеруі керек.

Егер технологияны тиімді масштабтау мүмкін болса, ол Қазақстандағы аралас пластик, пайдаланылған пакеттер мен ескі шиналарды өңдеудің қосымша тәсіліне айналуы ықтимал. Бірақ әзірге жаңа әдіс қолданыстағы қоқыс өңдеу зауыттарын бірден алмастыра алмайды.

Технология полиэтилен, полипропилен, полистирол, аралас пластик, көпқабатты қаптама және ескі автокөлік шиналарында сыналған. Нәтижесінде қалдықтар химия, фармацевтика және тамақ өнеркәсібінде қолданылатын органикалық қышқылдарға айналған.

Су пластикті қалай ыдыратады

Пластиктің беріктігі оны күнделікті өмірде ыңғайлы етеді, бірақ дәл осы қасиет қайта өңдеу кезінде қиындық туғызады. Ұзын полимер тізбектерін үзу үшін әдетте өте жоғары температура немесе арнайы катализаторлар қолданылады.

Жаңа тәжірибеде ғалымдар полиэтиленді суға салып, шамамен 125 градусқа дейін қыздырған. Қоспа оттегі қысымында үздіксіз араластырылған.

Қызған пластик балқып, суда өте ұсақ тамшыларға бөлінеді. Су мен пластик түйіскен жерде күшті электр өрісі пайда болып, гидроксил радикалдары түзіледі. Бұл белсенді бөлшектер химиялық қайшы сияқты жұмыс істеп, пластиктің ұзын молекулаларын қысқа қосылыстарға бөледі.

Нәтижесінде дикарбон қышқылдары алынады. Олардың арасында дәрі-дәрмек, тағамдық қоспалар, еріткіштер және биологиялық жолмен ыдырайтын материалдар өндірісінде қолданылатын янтарь қышқылы басым болған.

Пакеттер мен қақпақтар толық ыдырады

Зертханада полиэтилен пакеттер, қолғаптар мен бөтелке қақпақтары толық өңделген. Алынған өнімнің шамамен 69 пайызы қысқа тізбекті қышқылдардан тұрған. Ғалымдар реакциядан кейін микропластик қалдықтарын таппаған.

Бояғыштар, тұрақтандырғыштар және пластик құрамындағы басқа қоспалар процеске айтарлықтай кедергі келтірмеген. Бұл әдісті алдын ала мұқият тазаланбаған тұрмыстық қалдықтарға қолдануға мүмкіндік беруі мүмкін.

Технология ескі автокөлік шиналары мен металл қабаты бар қаптамаларда да сыналды. Қаптамадағы алюминий қатты қалдық түрінде бөлініп шыққан.

Теңіз суымен де жұмыс істейді

Зерттеушілер тәжірибеде тазартылған судан бөлек, құбыр суы мен теңіз суын пайдаланған. Екі жағдайда да реакция жалғасқан.

Әдіс бес литрлік реакторда 300 грамм ұсақталған полиэтиленмен де тексерілді. 48 сағаттан кейін пластиктің 89 пайызы өңделіп, оның жартысынан астамы пайдалы қышқылдарға айналған.

Өнеркәсіптік өндіріске әлі дайын емес

Нәтиже үмітті болғанымен, технология әзірге зертханалық кезеңде тұр. Негізгі тәжірибе 125 градус температурада, жоғары оттегі қысымында және 18 сағат бойы жүргізілген. Үлкейтілген сынаққа 48 сағат қажет болған.

Өнеркәсіптік іске қосу алдында ғалымдар реактордың үздіксіз жұмысын, энергия шығынын, қауіпсіздігін және алынған қышқылдарды тазарту құнын тексеруі керек.

Егер технологияны тиімді масштабтау мүмкін болса, ол Қазақстандағы аралас пластик, пайдаланылған пакеттер мен ескі шиналарды өңдеудің қосымша тәсіліне айналуы ықтимал. Бірақ әзірге жаңа әдіс қолданыстағы қоқыс өңдеу зауыттарын бірден алмастыра алмайды.

Жаңалықтың ең даулы тұсы, роботқа нақты бір адамның келбетін беруге болатыны. Компания үш өлшемді бет реконструкциясын, дауыс көшіру технологиясын және ұзақ мерзімді жад жүйесін пайдаланып, роботты туысқа, жақын адамға немесе танысқа ұқсатып баптауды жоспарлап отыр.

U1 сериясына үш түрлі модель кіреді

Желіге үстелге арналған U1 Lite, толық өлшемді U1 Pro және қозғалысы жетілдірілген U1 Ultra нұсқалары кіреді. Үлкен модельдер ер және әйел кейпінде ұсынылады. Олардың бойы тиісінше 183 және 168 сантиметр.

Компанияның мәліметінше, роботтарда силикон тері, қозғалмалы көз, ауыз және мойын бар. Құрылым 88 еркіндік дәрежесіне ие және адамның негізгі қимылдарының басым бөлігін қайталай алады.

Ішіндегі жасанды интеллект жүйесі әңгімелесушінің дауысын, жүзін және мінез-құлқын талдайды. Өндіруші робот 20-дан астам эмоциялық күйді ажырата алатынын мәлімдеді.

• робот кәдімгі әңгіме жүргізе алады;
• алдыңғы сөйлесулерді есте сақтайды;
• көңіл күйдегі өзгерісті байқауға тырысады;
• құшақтау мен жанасуға жауап береді;
• қарым-қатынасты өзі бастап кете алады;
• жауаптарын иесінің көңіл күйіне бейімдейді.

Жүйенің жалпы реакциясы шамамен 500 миллисекундты алады. Ал 20 миллисекунд деген көрсеткіш тек айтылған сөз бен робот ернінің қозғалысы арасындағы кідірісті білдіреді.

Робот нақты адамды толық алмастырмайды

UBTECH ресми хабарламасында қайтыс болған адамды «ауыстыру» деген тұжырым қолданылмайды. Бірақ технологияның өзі белгілі бір адамның беті мен дауысын қайталауға мүмкіндік береді.

Техникалық жағынан мұндай жүйе фотосуреттерді, видеоларды, дауыс жазбаларын және адам туралы сақталған мәліметтерді пайдалана алады. Соның арқасында робот сырт келбеті мен сөйлеу мәнері жағынан нақты бір адамды еске салуы мүмкін.

Соған қарамастан, бұл нағыз тұлғаның толық көшірмесі болмайды. Роботтың жауаптарын жасанды интеллект құрастырады, сондықтан ол адамның санасын немесе болмысын қайта жасамайды.

Дәл осы шекара қоғамда ең көп сұрақ туғызады. Мәселе роботтың қаншалықты шынайы көрінетінінде ғана емес, адамның эмоциялық байланысы қаншалықты күшейіп кетуі мүмкін екенінде.

Компания 100 роботты психологиялық қолдауға бермек

UBTECH 2026 жылы эмоциялық және психологиялық қолдау бағдарламасы аясында арнайы бапталған 100 роботты пайдалануға беруді жоспарлап отыр.

Компания мұндай роботтар жалғыз тұратын қарт адамдарға, ата-анасынан алыс өсіп жатқан балаларға және қиын жағдайда қалған отбасыларға көмектесе алады деп есептейді.

Олар үшін жеке сыртқы бейне, белгілі бір адамның дауысы және бөлек ұзақ мерзімді жад жүйесі жасалмақ. Робот отбасы тарихын, әңгімелерді, әдеттерді және басқа да жеке ақпаратты есте сақтай алады.

Өндіруші деректер негізінен жергілікті түрде өңделетінін айтады. Соған қарамастан, камера, микрофон және жад жүйесі бар робот өте жеке мәліметтерді, соның ішінде сөйлесулерді, бейнелерді және адамның эмоциялық жай-күйіне қатысты ақпаратты жинайды.

Алдын ала тапсырыс 13 мыңнан асты

UBTECH ресми таныстырылымға дейін U1 сериясына 13 361 тапсырыс түскенін мәлімдеді. Бұл компанияның өз дерегі, сондықтан нақты қанша тапсырыстың төленгені тәуелсіз түрде расталған жоқ.

Сериядағы модельдердің бағасы әртүрлі:

• U1 Lite бағасы 119 800 юань, шамамен 17 600 доллар;
• U1 Pro 169 800 юань тұрады;
• әйел кейпіндегі U1 Ultra 880 000 юань деп бағаланған;
• ер кейпіндегі U1 Ultra 990 000 юань, шамамен 145 мың доллар.

Gasgoo жазуынша, Қытайдағы алғашқы жеткізілімдер 2026 жылдың қыркүйегіне жоспарланған. Аккумулятор бір қуаттауға екі сағаттан төрт сағатқа дейін жетеді.

Әзірге U1 ас дайындайтын, үй жинайтын немесе ауыр физикалық жұмысты атқаратын әмбебап көмекші емес. UBTECH бұл жерде басқа нәрсеге басымдық беріп отыр: адамдарға жай жұмысшы емес, сөйлесетін, тыңдайтын, есте сақтайтын және үнемі жанында болатын жасанды серік ұсыну.

Жаңалықтың ең даулы тұсы, роботқа нақты бір адамның келбетін беруге болатыны. Компания үш өлшемді бет реконструкциясын, дауыс көшіру технологиясын және ұзақ мерзімді жад жүйесін пайдаланып, роботты туысқа, жақын адамға немесе танысқа ұқсатып баптауды жоспарлап отыр.

U1 сериясына үш түрлі модель кіреді

Желіге үстелге арналған U1 Lite, толық өлшемді U1 Pro және қозғалысы жетілдірілген U1 Ultra нұсқалары кіреді. Үлкен модельдер ер және әйел кейпінде ұсынылады. Олардың бойы тиісінше 183 және 168 сантиметр.

Компанияның мәліметінше, роботтарда силикон тері, қозғалмалы көз, ауыз және мойын бар. Құрылым 88 еркіндік дәрежесіне ие және адамның негізгі қимылдарының басым бөлігін қайталай алады.

Ішіндегі жасанды интеллект жүйесі әңгімелесушінің дауысын, жүзін және мінез-құлқын талдайды. Өндіруші робот 20-дан астам эмоциялық күйді ажырата алатынын мәлімдеді.

• робот кәдімгі әңгіме жүргізе алады;
• алдыңғы сөйлесулерді есте сақтайды;
• көңіл күйдегі өзгерісті байқауға тырысады;
• құшақтау мен жанасуға жауап береді;
• қарым-қатынасты өзі бастап кете алады;
• жауаптарын иесінің көңіл күйіне бейімдейді.

Жүйенің жалпы реакциясы шамамен 500 миллисекундты алады. Ал 20 миллисекунд деген көрсеткіш тек айтылған сөз бен робот ернінің қозғалысы арасындағы кідірісті білдіреді.

Робот нақты адамды толық алмастырмайды

UBTECH ресми хабарламасында қайтыс болған адамды «ауыстыру» деген тұжырым қолданылмайды. Бірақ технологияның өзі белгілі бір адамның беті мен дауысын қайталауға мүмкіндік береді.

Техникалық жағынан мұндай жүйе фотосуреттерді, видеоларды, дауыс жазбаларын және адам туралы сақталған мәліметтерді пайдалана алады. Соның арқасында робот сырт келбеті мен сөйлеу мәнері жағынан нақты бір адамды еске салуы мүмкін.

Соған қарамастан, бұл нағыз тұлғаның толық көшірмесі болмайды. Роботтың жауаптарын жасанды интеллект құрастырады, сондықтан ол адамның санасын немесе болмысын қайта жасамайды.

Дәл осы шекара қоғамда ең көп сұрақ туғызады. Мәселе роботтың қаншалықты шынайы көрінетінінде ғана емес, адамның эмоциялық байланысы қаншалықты күшейіп кетуі мүмкін екенінде.

Компания 100 роботты психологиялық қолдауға бермек

UBTECH 2026 жылы эмоциялық және психологиялық қолдау бағдарламасы аясында арнайы бапталған 100 роботты пайдалануға беруді жоспарлап отыр.

Компания мұндай роботтар жалғыз тұратын қарт адамдарға, ата-анасынан алыс өсіп жатқан балаларға және қиын жағдайда қалған отбасыларға көмектесе алады деп есептейді.

Олар үшін жеке сыртқы бейне, белгілі бір адамның дауысы және бөлек ұзақ мерзімді жад жүйесі жасалмақ. Робот отбасы тарихын, әңгімелерді, әдеттерді және басқа да жеке ақпаратты есте сақтай алады.

Өндіруші деректер негізінен жергілікті түрде өңделетінін айтады. Соған қарамастан, камера, микрофон және жад жүйесі бар робот өте жеке мәліметтерді, соның ішінде сөйлесулерді, бейнелерді және адамның эмоциялық жай-күйіне қатысты ақпаратты жинайды.

Алдын ала тапсырыс 13 мыңнан асты

UBTECH ресми таныстырылымға дейін U1 сериясына 13 361 тапсырыс түскенін мәлімдеді. Бұл компанияның өз дерегі, сондықтан нақты қанша тапсырыстың төленгені тәуелсіз түрде расталған жоқ.

Сериядағы модельдердің бағасы әртүрлі:

• U1 Lite бағасы 119 800 юань, шамамен 17 600 доллар;
• U1 Pro 169 800 юань тұрады;
• әйел кейпіндегі U1 Ultra 880 000 юань деп бағаланған;
• ер кейпіндегі U1 Ultra 990 000 юань, шамамен 145 мың доллар.

Gasgoo жазуынша, Қытайдағы алғашқы жеткізілімдер 2026 жылдың қыркүйегіне жоспарланған. Аккумулятор бір қуаттауға екі сағаттан төрт сағатқа дейін жетеді.

Әзірге U1 ас дайындайтын, үй жинайтын немесе ауыр физикалық жұмысты атқаратын әмбебап көмекші емес. UBTECH бұл жерде басқа нәрсеге басымдық беріп отыр: адамдарға жай жұмысшы емес, сөйлесетін, тыңдайтын, есте сақтайтын және үнемі жанында болатын жасанды серік ұсыну.

Бұл әзірлеме кәдімгі киім емес және адамды көзге көрінбейтін етпейді. Әңгіме зертхана жағдайында жасалған инженерлік құрылғы туралы болып отыр. Ол нысанның температуралық өрістегі ізін жасыруға арналған.

Жылу жасырылған аймақты айналып өтеді

Әдетте жылу камерасы температура айырмасын тіркейді. Егер ыстық және суық беттің арасына бөгде зат қойылса, ол жылу қозғалысын өзгертеді де, инфрақызыл суретте бірден байқалады.

Жаңа құрылғының жұмыс принципі басқаша. Ол жылу ағынын ішкі бөлікке кіргізбей, сол аймақтың айналасымен бағыттайды. Сыртқы жағында температура сызықтары барынша түзу және біркелкі күйде қалады. Сондықтан тепловизор жасырылған нысанды оңай байқай алмайды.

Зерттеушілер мұны өзендегі су ағысымен салыстырады. Су үлкен тасты айналып өтіп, арғы жағында қайтадан қалыпты арнасына түседі. Бұл жерде де дәл сондай қағида қолданылады, тек су орнына жылу қозғалысы басқарылады.

Құрылғы алюминийден 3D басып шығарылған

Негізгі құрылым алюминий қорытпасынан жасалған күрделі үш өлшемді тор түрінде орындалған. Оны металлға арналған 3D басып шығару әдісімен дайындаған. Бос кеңістік PDMS деп аталатын, қасиеті резеңкеге ұқсас материалмен толтырылған.

Алюминий жылуды жақсы өткізеді, ал PDMS керісінше оны әлдеқайда нашар өткізеді. Инженерлер тор элементтерінің қалыңдығы мен бағытын өзгерту арқылы жылудың құрылғы ішінде қалай таралатынын басқара алған.

Сынақ кезінде үлгі екі алюминий пластинаның арасына орналастырылған. Жоғарғы бөлігі 40 градусқа дейін қыздырылып, төменгі жағы мұздай сумен салқындатылған. Бір сағаттан кейін температураның таралуы инфрақызыл камерамен тексерілген.

Нәтижесінде тепловизор сыртқы жағынан жасырылған аймақтың барын анық байқатпаған. Зерттеушілердің айтуынша, бұл әсер жылу бір жақтан ғана емес, әртүрлі бағыттан келгенде де сақталған.

Бұған дейінгі нұсқалар мұндай икемді болмаған

Жылу маскировкасына арналған құрылғылар бұрын да жасалған. Бірақ олардың көбі екі өлшемді жүйе ретінде жұмыс істеген немесе жылу белгілі бір бағыттан ғана келгенде тиімді болған. Бұл шынайы ортада қолдануды қатты шектейді.

Жаңа жұмыстың ерекшелігі, ғалымдар күрделі пішінді нысандарға арналған көлемді құрылымдарды есептеп, жасап көрсете алған. Демонстрация ретінде алма, жүрек және адам беті тәрізді пішіндерге арналған нұсқалар қарастырылған.

Зерттеу нәтижелері Nature Communications журналында жарияланды.

Мұндай технология қай салада пайдалы болуы мүмкін

Ғалымдар әзірлеме тек тепловизордан жасырыну үшін ғана емес, жылуды басқару қажет болатын басқа салаларда да пайдалы болуы мүмкін екенін айтады. Әсіресе электроника мен күрделі құрылғылардағы температураны бақылау бағытында қолдану мүмкіндігі бар.

• электрондық компоненттерді қатты қызудан немесе салқындаудан қорғау;
• микросхемалардың ішіндегі жылу ағынын қайта бағыттау;
• күрделі ортада жұмыс істейтін жабдықты оқшаулау;
• нысандардың инфрақызыл камерадағы байқалуын азайту;
• жылу ағындарын басқаратын жаңа жүйелер жасау.

Соған қарамастан, адамды толық жасыратын нағыз «жамылғыға» дейін әлі уақыт бар. Қазіргі үлгі зертханадағы бақыланатын жағдайда сыналған және қозғалып жүретін нысандарға қатысты барлық мәселені шешпейді.

Зерттеушілердің алдында тағы бір күрделі міндет тұр. Егер нысанның өзі белсенді түрде жылу шығарса, оны жасыру қиындай түседі. Енді ғалымдар ішкі аймақтан шыққан энергияны қажетіне қарай таратып немесе сыртқа бұрып әкете алатын жаңа құрылымдармен жұмыс істеуді жоспарлап отыр.

Бұл әзірлеме кәдімгі киім емес және адамды көзге көрінбейтін етпейді. Әңгіме зертхана жағдайында жасалған инженерлік құрылғы туралы болып отыр. Ол нысанның температуралық өрістегі ізін жасыруға арналған.

Жылу жасырылған аймақты айналып өтеді

Әдетте жылу камерасы температура айырмасын тіркейді. Егер ыстық және суық беттің арасына бөгде зат қойылса, ол жылу қозғалысын өзгертеді де, инфрақызыл суретте бірден байқалады.

Жаңа құрылғының жұмыс принципі басқаша. Ол жылу ағынын ішкі бөлікке кіргізбей, сол аймақтың айналасымен бағыттайды. Сыртқы жағында температура сызықтары барынша түзу және біркелкі күйде қалады. Сондықтан тепловизор жасырылған нысанды оңай байқай алмайды.

Зерттеушілер мұны өзендегі су ағысымен салыстырады. Су үлкен тасты айналып өтіп, арғы жағында қайтадан қалыпты арнасына түседі. Бұл жерде де дәл сондай қағида қолданылады, тек су орнына жылу қозғалысы басқарылады.

Құрылғы алюминийден 3D басып шығарылған

Негізгі құрылым алюминий қорытпасынан жасалған күрделі үш өлшемді тор түрінде орындалған. Оны металлға арналған 3D басып шығару әдісімен дайындаған. Бос кеңістік PDMS деп аталатын, қасиеті резеңкеге ұқсас материалмен толтырылған.

Алюминий жылуды жақсы өткізеді, ал PDMS керісінше оны әлдеқайда нашар өткізеді. Инженерлер тор элементтерінің қалыңдығы мен бағытын өзгерту арқылы жылудың құрылғы ішінде қалай таралатынын басқара алған.

Сынақ кезінде үлгі екі алюминий пластинаның арасына орналастырылған. Жоғарғы бөлігі 40 градусқа дейін қыздырылып, төменгі жағы мұздай сумен салқындатылған. Бір сағаттан кейін температураның таралуы инфрақызыл камерамен тексерілген.

Нәтижесінде тепловизор сыртқы жағынан жасырылған аймақтың барын анық байқатпаған. Зерттеушілердің айтуынша, бұл әсер жылу бір жақтан ғана емес, әртүрлі бағыттан келгенде де сақталған.

Бұған дейінгі нұсқалар мұндай икемді болмаған

Жылу маскировкасына арналған құрылғылар бұрын да жасалған. Бірақ олардың көбі екі өлшемді жүйе ретінде жұмыс істеген немесе жылу белгілі бір бағыттан ғана келгенде тиімді болған. Бұл шынайы ортада қолдануды қатты шектейді.

Жаңа жұмыстың ерекшелігі, ғалымдар күрделі пішінді нысандарға арналған көлемді құрылымдарды есептеп, жасап көрсете алған. Демонстрация ретінде алма, жүрек және адам беті тәрізді пішіндерге арналған нұсқалар қарастырылған.

Зерттеу нәтижелері Nature Communications журналында жарияланды.

Мұндай технология қай салада пайдалы болуы мүмкін

Ғалымдар әзірлеме тек тепловизордан жасырыну үшін ғана емес, жылуды басқару қажет болатын басқа салаларда да пайдалы болуы мүмкін екенін айтады. Әсіресе электроника мен күрделі құрылғылардағы температураны бақылау бағытында қолдану мүмкіндігі бар.

• электрондық компоненттерді қатты қызудан немесе салқындаудан қорғау;
• микросхемалардың ішіндегі жылу ағынын қайта бағыттау;
• күрделі ортада жұмыс істейтін жабдықты оқшаулау;
• нысандардың инфрақызыл камерадағы байқалуын азайту;
• жылу ағындарын басқаратын жаңа жүйелер жасау.

Соған қарамастан, адамды толық жасыратын нағыз «жамылғыға» дейін әлі уақыт бар. Қазіргі үлгі зертханадағы бақыланатын жағдайда сыналған және қозғалып жүретін нысандарға қатысты барлық мәселені шешпейді.

Зерттеушілердің алдында тағы бір күрделі міндет тұр. Егер нысанның өзі белсенді түрде жылу шығарса, оны жасыру қиындай түседі. Енді ғалымдар ішкі аймақтан шыққан энергияны қажетіне қарай таратып немесе сыртқа бұрып әкете алатын жаңа құрылымдармен жұмыс істеуді жоспарлап отыр.

Қазір Starlink әлемдегі ең үлкен спутниктік интернет желісі саналады. Satellitemap.space трекерінің 13 шілдедегі дерегінде орбитада 10 794 белсенді Starlink спутнигі бар деп көрсетілген. Демек, жаңа өтінім мақұлданса, топтама шамамен 9,3 есе ұлғаюы мүмкін.

Gen3 спутниктері не үшін керек

SpaceX-тің негізгі мақсаты, Starlink желісінің жалпы өткізу қабілетін күрт арттыру. Қарапайым тілмен айтқанда, спутник саны көбейген сайын желі бір мезетте көбірек адамға қызмет көрсете алады.

Қазір бір аймақта қолданушы тым көп болса, әр спутникке түсетін жүктеме артады. Бұл жылдамдықтың төмендеуіне, кешігудің өсуіне немесе байланыс сапасының тұрақсыз болуына әсер етуі мүмкін.

Gen3 жүйесі осы мәселені шешуге бағытталған. Data Center Dynamics мәліметінше, жаңа буындағы бір спутник Жерге дерек жіберу бойынша 1 Тбит/с дейін өткізу қабілетін бере алады. Бұл Gen2 спутниктерімен салыстырғанда шамамен 10 есе жоғары көрсеткіш.

Жылдамдық бірден 10 есе өспейді

Бірақ бұл әр қолданушының интернеті автоматты түрде 10 есе жылдамдайды деген сөз емес. Нақты жылдамдық елге, тарифке, терминал түріне, жердегі станцияларға, ауа райына және бір аймақтағы абонент санына байланысты болады.

100 мың спутниктен тұратын желі толық іске қосылса, Starlink ең алдымен өткізу қабілетін арттырады. Яғни жүйе көбірек қолданушыны көтере алады, үлкен жүктеме кезінде тұрақтырақ жұмыс істейді және интернет жоқ немесе әлсіз өңірлерде байланыс сапасын жақсарта алады.

Gen3 спутниктері толық іске қосылған жағдайда Starlink көпгигабиттік спутниктік интернетке жақындай түсуі мүмкін. Бұл әсіресе шалғай елді мекендер, теңіздегі кемелер, ұшақтар, төтенше жағдай қызметтері және оптикалық интернет тарту қиын аймақтар үшін маңызды.

Бұл жоба бірден іске аспайды

Әзірге бұл дайын ұшыру жоспары емес, реттеушіге берілген өтінім. АҚШ-тың Федералдық байланыс комиссиясы оны мақұлдауы керек, ал мұндай ірі жобаға қатысты техникалық, экологиялық және орбиталық қауіпсіздік мәселелері қаралады.

Жаңа спутниктер қазіргі Starlink аппараттарынан әлдеқайда ірі болуы мүмкін. Space.com мәліметінше, Gen3 спутниктерінің әрқайсысының салмағы шамамен 2 000-2 500 килограмм, ал күн панельдері ашылғандағы ауданы 300-400 шаршы метрге жетуі ықтимал.

Мұндай аппараттарды жаппай ұшыру үшін SpaceX-ке Falcon 9 зымырандарынан бөлек Starship жүйесі қажет болуы мүмкін. Falcon 9 қазіргі Starlink спутниктерін ондаған данадан алып шыға алады, бірақ Gen3 аппараттары әлдеқайда ауыр.

Орбитадағы кептеліс мәселесі күшейеді

100 мың спутник интернет сапасын жақсартуы мүмкін, бірақ бұл жобаға қатысты алаңдаушылық та аз емес. Төмен орбитада аппарат саны көбейген сайын ғарыштағы қозғалысты басқару қиындайды.

Астрономдар бұрыннан спутниктердің түнгі аспандағы жарық іздеріне, телескоп бақылауларына және радиоастрономияға ықпалы туралы айтып келеді. Экологиялық ұйымдар спутниктердің атмосферада жануы мен зымыран ұшыру санының артуы да қосымша зерттеуді қажет етеді деп санайды.

SpaceX бұған дейін спутниктердің жарықтығын азайту және орбитадан қауіпсіз түсіру бағытында жұмыс істеп жатқанын мәлімдеген. Дегенмен 100 мың аппараттан тұратын жүйе бұрынғы жобалардан әлдеқайда үлкен болғандықтан, оған қатысты талқылау да ұзақ болуы мүмкін.

Қазақстан үшін неге қызық

Қазақстанда кең аумақ, сирек қоныстанған ауылдар, даладағы өндіріс нысандары және интернет тарту қиын өңірлер көп. Сондықтан спутниктік интернеттің дамуы ел үшін маңызды бағыттардың бірі болып қала береді.

Егер Starlink Gen3 толық іске қосылып, реттеуші рұқсаттар шешілсе, мұндай желі шалғайдағы үйлерге, фермерлік шаруашылықтарға, экспедицияларға, жол бойындағы нысандарға және апат кезіндегі байланысқа пайдалы болуы мүмкін.

Әзірге SpaceX-тің 100 мың спутник жоспары болашаққа арналған үлкен өтінім ретінде қаралуы керек. Бірақ мақұлданып, техникалық жағынан орындалса, Starlink жай ғана шалғай аймақтарға арналған интернет емес, бүкіл әлемдік байланыс инфрақұрылымының ең ірі бөліктерінің біріне айналуы мүмкін.

Қазір Starlink әлемдегі ең үлкен спутниктік интернет желісі саналады. Satellitemap.space трекерінің 13 шілдедегі дерегінде орбитада 10 794 белсенді Starlink спутнигі бар деп көрсетілген. Демек, жаңа өтінім мақұлданса, топтама шамамен 9,3 есе ұлғаюы мүмкін.

Gen3 спутниктері не үшін керек

SpaceX-тің негізгі мақсаты, Starlink желісінің жалпы өткізу қабілетін күрт арттыру. Қарапайым тілмен айтқанда, спутник саны көбейген сайын желі бір мезетте көбірек адамға қызмет көрсете алады.

Қазір бір аймақта қолданушы тым көп болса, әр спутникке түсетін жүктеме артады. Бұл жылдамдықтың төмендеуіне, кешігудің өсуіне немесе байланыс сапасының тұрақсыз болуына әсер етуі мүмкін.

Gen3 жүйесі осы мәселені шешуге бағытталған. Data Center Dynamics мәліметінше, жаңа буындағы бір спутник Жерге дерек жіберу бойынша 1 Тбит/с дейін өткізу қабілетін бере алады. Бұл Gen2 спутниктерімен салыстырғанда шамамен 10 есе жоғары көрсеткіш.

Жылдамдық бірден 10 есе өспейді

Бірақ бұл әр қолданушының интернеті автоматты түрде 10 есе жылдамдайды деген сөз емес. Нақты жылдамдық елге, тарифке, терминал түріне, жердегі станцияларға, ауа райына және бір аймақтағы абонент санына байланысты болады.

100 мың спутниктен тұратын желі толық іске қосылса, Starlink ең алдымен өткізу қабілетін арттырады. Яғни жүйе көбірек қолданушыны көтере алады, үлкен жүктеме кезінде тұрақтырақ жұмыс істейді және интернет жоқ немесе әлсіз өңірлерде байланыс сапасын жақсарта алады.

Gen3 спутниктері толық іске қосылған жағдайда Starlink көпгигабиттік спутниктік интернетке жақындай түсуі мүмкін. Бұл әсіресе шалғай елді мекендер, теңіздегі кемелер, ұшақтар, төтенше жағдай қызметтері және оптикалық интернет тарту қиын аймақтар үшін маңызды.

Бұл жоба бірден іске аспайды

Әзірге бұл дайын ұшыру жоспары емес, реттеушіге берілген өтінім. АҚШ-тың Федералдық байланыс комиссиясы оны мақұлдауы керек, ал мұндай ірі жобаға қатысты техникалық, экологиялық және орбиталық қауіпсіздік мәселелері қаралады.

Жаңа спутниктер қазіргі Starlink аппараттарынан әлдеқайда ірі болуы мүмкін. Space.com мәліметінше, Gen3 спутниктерінің әрқайсысының салмағы шамамен 2 000-2 500 килограмм, ал күн панельдері ашылғандағы ауданы 300-400 шаршы метрге жетуі ықтимал.

Мұндай аппараттарды жаппай ұшыру үшін SpaceX-ке Falcon 9 зымырандарынан бөлек Starship жүйесі қажет болуы мүмкін. Falcon 9 қазіргі Starlink спутниктерін ондаған данадан алып шыға алады, бірақ Gen3 аппараттары әлдеқайда ауыр.

Орбитадағы кептеліс мәселесі күшейеді

100 мың спутник интернет сапасын жақсартуы мүмкін, бірақ бұл жобаға қатысты алаңдаушылық та аз емес. Төмен орбитада аппарат саны көбейген сайын ғарыштағы қозғалысты басқару қиындайды.

Астрономдар бұрыннан спутниктердің түнгі аспандағы жарық іздеріне, телескоп бақылауларына және радиоастрономияға ықпалы туралы айтып келеді. Экологиялық ұйымдар спутниктердің атмосферада жануы мен зымыран ұшыру санының артуы да қосымша зерттеуді қажет етеді деп санайды.

SpaceX бұған дейін спутниктердің жарықтығын азайту және орбитадан қауіпсіз түсіру бағытында жұмыс істеп жатқанын мәлімдеген. Дегенмен 100 мың аппараттан тұратын жүйе бұрынғы жобалардан әлдеқайда үлкен болғандықтан, оған қатысты талқылау да ұзақ болуы мүмкін.

Қазақстан үшін неге қызық

Қазақстанда кең аумақ, сирек қоныстанған ауылдар, даладағы өндіріс нысандары және интернет тарту қиын өңірлер көп. Сондықтан спутниктік интернеттің дамуы ел үшін маңызды бағыттардың бірі болып қала береді.

Егер Starlink Gen3 толық іске қосылып, реттеуші рұқсаттар шешілсе, мұндай желі шалғайдағы үйлерге, фермерлік шаруашылықтарға, экспедицияларға, жол бойындағы нысандарға және апат кезіндегі байланысқа пайдалы болуы мүмкін.

Әзірге SpaceX-тің 100 мың спутник жоспары болашаққа арналған үлкен өтінім ретінде қаралуы керек. Бірақ мақұлданып, техникалық жағынан орындалса, Starlink жай ғана шалғай аймақтарға арналған интернет емес, бүкіл әлемдік байланыс инфрақұрылымының ең ірі бөліктерінің біріне айналуы мүмкін.

Компания жаңа қолдың техникалық мүмкіндіктерін 9 шілдеде таныстырды. Әзірлеушілердің айтуынша, бұл шешім роботтарға үйдегі күрделі әрі ұқыптылықты қажет ететін жұмыстарды орындауға көмектеседі.

Робот қолы адамдікіне ұқсас жасалған

NEO қолында 25 қозғалыс еркіндігі бар. Оның 22-сі саусақтар мен алақанға, тағы үшеуі білекке тиесілі. Салыстыру үшін адамның қолында шамамен 27 қозғалыс еркіндігі болады.

Роботтың қозғалтқыштары саусақтың ішінде емес, білегінде орналасқан. Олар адамның сіңіріне ұқсайтын арнайы тартқыштар арқылы саусақтарды қозғалтады. Мұндай құрылым қолды жеңіл әрі икемді етуге мүмкіндік берген.

Саусақтар күш түскен кезде қозғалыс бағытын өзгертіп, заттың қаншалықты қатты қысылғанын анықтай алады. Егер қолға ұсталған зат сырғи бастаса, робот оны сезіп, саусақтарының қысымын реттейді.

Саусақ ұштары жанасуды сезеді

NEO саусақтарының ұшы мен сыртқы бетіне сезімтал датчиктер орнатылған. Олар қысымды, жанасқан нүктені және заттың қозғала бастағанын анықтайды.

Компанияның бейнежазбасында роботтың ұсақ бұрандаларды көтеріп, әмияннан тиын алғаны, LEGO бөлшектерін құрастырғаны және электр шамын орнына бұрағаны көрсетілген. Ол бұрауыш қолдана алады, шәйнектен шай құяды, USB-C кабелін жалғайды және қағаз сүлгімен үстел сүртеді.

NEO нәзік заттармен де жұмыс істей алады. Робот жүзімді сабағынан ажыратып, шарап бокалын ұстап, жұқа қағаздан жасалған оригамиді зақымдамай көтерген.

Қолын сумен жуа алады

Робот қолы IP68 стандарты бойынша су мен шаңнан қорғалған. Қолданылған материалдар тағаммен жанасуға жарамды деп көрсетілген, сондықтан NEO раковинада жұмыс істеп, қолын өзі жуа алады.

Саусақтардың орналасу дәлдігі шамамен 0,2 миллиметрге жетеді. Компания толық қол мен оның жекелеген бөлшектерін миллиондаған қозғалыс циклі арқылы сынағанын мәлімдеді.

1X биыл жаңа қолдардың 10 мың данасын өндіруге жететін қуаты бар екенін хабарлады. Жүздеген қол өндіріс желісінен шығып үлгерген.

Робот әзірге барлық жұмысты өзі істемейді

Жарнамалық бейне NEO қолының механикалық мүмкіндігін көрсетеді, бірақ роботтағы барлық әрекет толықтай жасанды интеллект арқылы орындалмайды. WIRED мәліметінше, кейбір көріністер автоматты түрде орындалса, кейбірін оператор басқарып, құрылғы мүмкіндігінің шегін көрсеткен.

Күрделі тапсырма кезінде 1X маманы роботқа қашықтан қосылып, оның әрекетін басқара алады. Компания бұл режим тек иесінің рұқсатымен және алдын ала белгіленген уақытта қосылатынын айтады.

Алғашқы сатып алушыларға робот қарапайым дербес мүмкіндіктермен жеткізіледі. Жаңа тапсырмаларды орындау қабілеті бағдарламалық жаңартулар мен жиналған тәжірибе арқылы біртіндеп кеңейтіледі.

NEO қанша тұрады

NEO роботына алдын ала тапсырыс беруге болады. Құрылғыны толық сатып алу бағасы 20 мың доллар, тапсырысты бекіту үшін қайтарылатын 200 доллар депозит төленеді.

Компания роботты айына 499 долларға жазылым арқылы ұсынбақ. АҚШ-тағы алғашқы жеткізілімдер 2026 жылы басталады, алайда нақты күні әзірге жарияланған жоқ.

NEO үй шаруасына көмектесетін робот ретінде жасалған. Ол кір жинау, заттарды тасу, есік ашу, үстел сүрту және өздігінен қуаттау станциясына қосылу сияқты тапсырмаларды орындауға бейімделіп жатыр.

Компания жаңа қолдың техникалық мүмкіндіктерін 9 шілдеде таныстырды. Әзірлеушілердің айтуынша, бұл шешім роботтарға үйдегі күрделі әрі ұқыптылықты қажет ететін жұмыстарды орындауға көмектеседі.

Робот қолы адамдікіне ұқсас жасалған

NEO қолында 25 қозғалыс еркіндігі бар. Оның 22-сі саусақтар мен алақанға, тағы үшеуі білекке тиесілі. Салыстыру үшін адамның қолында шамамен 27 қозғалыс еркіндігі болады.

Роботтың қозғалтқыштары саусақтың ішінде емес, білегінде орналасқан. Олар адамның сіңіріне ұқсайтын арнайы тартқыштар арқылы саусақтарды қозғалтады. Мұндай құрылым қолды жеңіл әрі икемді етуге мүмкіндік берген.

Саусақтар күш түскен кезде қозғалыс бағытын өзгертіп, заттың қаншалықты қатты қысылғанын анықтай алады. Егер қолға ұсталған зат сырғи бастаса, робот оны сезіп, саусақтарының қысымын реттейді.

Саусақ ұштары жанасуды сезеді

NEO саусақтарының ұшы мен сыртқы бетіне сезімтал датчиктер орнатылған. Олар қысымды, жанасқан нүктені және заттың қозғала бастағанын анықтайды.

Компанияның бейнежазбасында роботтың ұсақ бұрандаларды көтеріп, әмияннан тиын алғаны, LEGO бөлшектерін құрастырғаны және электр шамын орнына бұрағаны көрсетілген. Ол бұрауыш қолдана алады, шәйнектен шай құяды, USB-C кабелін жалғайды және қағаз сүлгімен үстел сүртеді.

NEO нәзік заттармен де жұмыс істей алады. Робот жүзімді сабағынан ажыратып, шарап бокалын ұстап, жұқа қағаздан жасалған оригамиді зақымдамай көтерген.

Қолын сумен жуа алады

Робот қолы IP68 стандарты бойынша су мен шаңнан қорғалған. Қолданылған материалдар тағаммен жанасуға жарамды деп көрсетілген, сондықтан NEO раковинада жұмыс істеп, қолын өзі жуа алады.

Саусақтардың орналасу дәлдігі шамамен 0,2 миллиметрге жетеді. Компания толық қол мен оның жекелеген бөлшектерін миллиондаған қозғалыс циклі арқылы сынағанын мәлімдеді.

1X биыл жаңа қолдардың 10 мың данасын өндіруге жететін қуаты бар екенін хабарлады. Жүздеген қол өндіріс желісінен шығып үлгерген.

Робот әзірге барлық жұмысты өзі істемейді

Жарнамалық бейне NEO қолының механикалық мүмкіндігін көрсетеді, бірақ роботтағы барлық әрекет толықтай жасанды интеллект арқылы орындалмайды. WIRED мәліметінше, кейбір көріністер автоматты түрде орындалса, кейбірін оператор басқарып, құрылғы мүмкіндігінің шегін көрсеткен.

Күрделі тапсырма кезінде 1X маманы роботқа қашықтан қосылып, оның әрекетін басқара алады. Компания бұл режим тек иесінің рұқсатымен және алдын ала белгіленген уақытта қосылатынын айтады.

Алғашқы сатып алушыларға робот қарапайым дербес мүмкіндіктермен жеткізіледі. Жаңа тапсырмаларды орындау қабілеті бағдарламалық жаңартулар мен жиналған тәжірибе арқылы біртіндеп кеңейтіледі.

NEO қанша тұрады

NEO роботына алдын ала тапсырыс беруге болады. Құрылғыны толық сатып алу бағасы 20 мың доллар, тапсырысты бекіту үшін қайтарылатын 200 доллар депозит төленеді.

Компания роботты айына 499 долларға жазылым арқылы ұсынбақ. АҚШ-тағы алғашқы жеткізілімдер 2026 жылы басталады, алайда нақты күні әзірге жарияланған жоқ.

NEO үй шаруасына көмектесетін робот ретінде жасалған. Ол кір жинау, заттарды тасу, есік ашу, үстел сүрту және өздігінен қуаттау станциясына қосылу сияқты тапсырмаларды орындауға бейімделіп жатыр.

Roost кәдімгі мессенджерлерден әдейі баяу жұмыс істейді. Қолданушы мәтін жазады, оны жеткізетін құсты таңдайды және виртуалды құстың карта бойымен адресатқа қарай ұшқанын бақылайды.

Хабарлама бірнеше күн жолда болуы мүмкін

Хаттың жеткізілу уақыты екі адамның арасындағы қашықтыққа және таңдалған құстың жылдамдығына байланысты. Жүйе хабарламаны жібермес бұрын сапардың қанша уақыт алатынын көрсетеді.

Әр құс табиғаттағы нақты түрінің шамамен ұшу жылдамдығына сәйкес қозғалады. Мысалы, сұңқар колибриге қарағанда хабарламаны жылдамырақ жеткізеді. Асықпайтын қолданушылар хатты ұлу немесе тасбақа арқылы да жібере алады.

Ұшу кезінде хабарламаның бағыты картадан көрінеді. Қашықтық аз болса, хат бірнеше сағатта жетуі мүмкін. Басқа қалаға немесе елге жіберілген хабарлама бірнеше күн бойы жолда болады.

Roost анықтамасында қолданушы алдымен досын қосатыны немесе белгісіз адаммен хат алмасуға арналған Pen Pals жүйесіне қосылатыны жазылған. Бұдан кейін хабарлама жазып, бос тұрған құстардың бірін таңдау керек.

Қосымша үш күнде он есе өскен

Roost жобасын Ticketmaster компаниясының қауіпсіздік бөлімінде өнім менеджері болып жұмыс істейтін Логан Мендельсон жасаған. Бастапқыда ол қосымшаны достарымен көңіл көтеру үшін бос уақытында әзірлеген.

Жобаға қызығушылық Threads желісінде жарияланған жазбадан кейін күрт артты. Бір ана қызының достарымен көне ағылшын тілінде сөйлесіп, хабарламаларды шынайы құстардың жылдамдығымен жіберетін қосымшаны қолданатынын жазған.

Осы жарияланымнан кейін Roost қолданушыларының саны үш күнде 10 мыңнан 100 мыңға дейін өскен. Шамамен бес аптадан соң аудиториясы 300 мың адамға жуықтады.

Мақсат адамдарды асықпай сөйлесуге үйрету

Roost авторының айтуынша, қазіргі телефондағы барлық әрекет жылдам орындалады және қолданушылар үнемі жаңа хабарлама күтеді. Ал құстың ұшып жетуін күту бірден жауап беру қысымын азайтып, адамның не жазатынына көбірек мән беруіне көмектеседі.

Қосымшада жаңалықтар лентасы мен шексіз айналдыру жүйесі жоқ. Қолданушылар достарымен сөйлеседі, құстар жинайды және оларды шағын ойындар арқылы жаттықтырады. Жаттығудан кейін құстың жылдамдығы артып, келесі хаттарды ертерек жеткізе алады.

Roost-та 11 адамға дейін қатыса алатын топтық чаттар да бар. Топқа жіберілген хабарламаны құс әр қатысушының виртуалды ұясына жеткізеді. Құстар жаңа елге алғаш рет ұшып барғанда олардың цифрлық төлқұжатына белгі қойылады.

Нақты мекенжай барлық адамға көрсетілмейді

Қосымша карта мен орналасқан жер туралы мәліметті пайдаланғандықтан, әзірлеуші құпиялыққа арналған бірнеше шектеу енгізген. Әдепкі баптауда достарға қолданушының нақты мекенжайы емес, тек қаласы көрінеді.

Нақты геолокацияны арнайы таңдалған жақын достарға ғана ашуға болады. Белгісіз адамдармен хат алмасатын Pen Pals бөлімінде телефон нөмірі мен жеке ақпаратты жарияламау туралы ескерту беріледі.

Қосымшада әзірге фотосурет жіберу мүмкіндігі жоқ. Мендельсон мұндай функцияны контентті тексеруге арналған толыққанды құралдар дайын болғаннан кейін ғана қосуды жоспарлап отыр.

Roost сыртқы инвестиция тартпаған. Жоба қосымша құстарды және басқа виртуалды заттарды сатып алудан табыс табады. App Store мәліметінше, қосымша тегін таратылады және iPhone-ға арналған нұсқасы бар.

Roost кәдімгі мессенджерлерден әдейі баяу жұмыс істейді. Қолданушы мәтін жазады, оны жеткізетін құсты таңдайды және виртуалды құстың карта бойымен адресатқа қарай ұшқанын бақылайды.

Хабарлама бірнеше күн жолда болуы мүмкін

Хаттың жеткізілу уақыты екі адамның арасындағы қашықтыққа және таңдалған құстың жылдамдығына байланысты. Жүйе хабарламаны жібермес бұрын сапардың қанша уақыт алатынын көрсетеді.

Әр құс табиғаттағы нақты түрінің шамамен ұшу жылдамдығына сәйкес қозғалады. Мысалы, сұңқар колибриге қарағанда хабарламаны жылдамырақ жеткізеді. Асықпайтын қолданушылар хатты ұлу немесе тасбақа арқылы да жібере алады.

Ұшу кезінде хабарламаның бағыты картадан көрінеді. Қашықтық аз болса, хат бірнеше сағатта жетуі мүмкін. Басқа қалаға немесе елге жіберілген хабарлама бірнеше күн бойы жолда болады.

Roost анықтамасында қолданушы алдымен досын қосатыны немесе белгісіз адаммен хат алмасуға арналған Pen Pals жүйесіне қосылатыны жазылған. Бұдан кейін хабарлама жазып, бос тұрған құстардың бірін таңдау керек.

Қосымша үш күнде он есе өскен

Roost жобасын Ticketmaster компаниясының қауіпсіздік бөлімінде өнім менеджері болып жұмыс істейтін Логан Мендельсон жасаған. Бастапқыда ол қосымшаны достарымен көңіл көтеру үшін бос уақытында әзірлеген.

Жобаға қызығушылық Threads желісінде жарияланған жазбадан кейін күрт артты. Бір ана қызының достарымен көне ағылшын тілінде сөйлесіп, хабарламаларды шынайы құстардың жылдамдығымен жіберетін қосымшаны қолданатынын жазған.

Осы жарияланымнан кейін Roost қолданушыларының саны үш күнде 10 мыңнан 100 мыңға дейін өскен. Шамамен бес аптадан соң аудиториясы 300 мың адамға жуықтады.

Мақсат адамдарды асықпай сөйлесуге үйрету

Roost авторының айтуынша, қазіргі телефондағы барлық әрекет жылдам орындалады және қолданушылар үнемі жаңа хабарлама күтеді. Ал құстың ұшып жетуін күту бірден жауап беру қысымын азайтып, адамның не жазатынына көбірек мән беруіне көмектеседі.

Қосымшада жаңалықтар лентасы мен шексіз айналдыру жүйесі жоқ. Қолданушылар достарымен сөйлеседі, құстар жинайды және оларды шағын ойындар арқылы жаттықтырады. Жаттығудан кейін құстың жылдамдығы артып, келесі хаттарды ертерек жеткізе алады.

Roost-та 11 адамға дейін қатыса алатын топтық чаттар да бар. Топқа жіберілген хабарламаны құс әр қатысушының виртуалды ұясына жеткізеді. Құстар жаңа елге алғаш рет ұшып барғанда олардың цифрлық төлқұжатына белгі қойылады.

Нақты мекенжай барлық адамға көрсетілмейді

Қосымша карта мен орналасқан жер туралы мәліметті пайдаланғандықтан, әзірлеуші құпиялыққа арналған бірнеше шектеу енгізген. Әдепкі баптауда достарға қолданушының нақты мекенжайы емес, тек қаласы көрінеді.

Нақты геолокацияны арнайы таңдалған жақын достарға ғана ашуға болады. Белгісіз адамдармен хат алмасатын Pen Pals бөлімінде телефон нөмірі мен жеке ақпаратты жарияламау туралы ескерту беріледі.

Қосымшада әзірге фотосурет жіберу мүмкіндігі жоқ. Мендельсон мұндай функцияны контентті тексеруге арналған толыққанды құралдар дайын болғаннан кейін ғана қосуды жоспарлап отыр.

Roost сыртқы инвестиция тартпаған. Жоба қосымша құстарды және басқа виртуалды заттарды сатып алудан табыс табады. App Store мәліметінше, қосымша тегін таратылады және iPhone-ға арналған нұсқасы бар.

Жаңа мүмкіндік туралы Meta-ның ресми хабарламасында айтылды. Компанияның мәліметінше, Meta AI қолданушылары Instagram профилін @ белгісі арқылы атап, сол аккаунттағы ашық фотоларды жаңа сурет жасауға пайдалана алады.

Фотоларды пайдалануды қалай өшіруге болады

Қажетті баптауды тексеру үшін мына әрекеттерді орындаңыз:

1. Instagram қолданбасынан өз профиліңізді ашыңыз.
2. Жоғарғы оң жақ бұрыштағы мәзірді басыңыз.
3. «Бөлісу және қайта пайдалану» бөліміне кіріңіз.
4. Жарияланымдарыңыз негізінде контент жасауға қатысты баптауды табыңыз.
5. Фото, видео және Reels материалдарын қайта пайдалануға берілген рұқсатты өшіріңіз.

Қолданбаның ағылшын тіліндегі нұсқасында бұл бөлім Sharing and reuse деп аталуы мүмкін. Қажетті қосқыштың атауы Allow people to create with and reuse your content түрінде көрсетілуі ықтимал.

Бөлімдер мен батырмалардың атауы Instagram нұсқасына қарай өзгеруі мүмкін. Meta жаңа функцияны біртіндеп іске қосып жатқандықтан, кейбір аккаунттарда ЖИ контентіне арналған жеке қосқыш әзірге көрінбеуі мүмкін.

Жаңа мүмкіндік қалай жұмыс істейді

Meta AI қолданушысы ашық Instagram профилін @ белгісі арқылы көрсеткеннен кейін, Muse Image сол аккаунттағы жария фотоларды жаңа кескін жасауға қолдана алады.

Мысалы, адамның бейнесін виртуалды ашықхатқа, шақыру қағазына, ортақ портретке немесе ойдан шығарылған көрініске орналастыруға болады. Ол үшін бастапқы фотосуретті жүктеп алып, ЖИ сервисіне қайта салудың қажеті жоқ.

Бұл мүмкіндік Instagram суреттерін ЖИ моделін үйретуге беру туралы емес. Әңгіме ашық профильдегі фотоларды нақты бір жаңа кескінді құрастыру кезінде пайдалану жөнінде болып отыр.

Жабық аккаунт фотоларды жақсырақ қорғайды

Muse Image функциясы ашық Instagram профильдеріндегі жария фотоларға арналған. Жабық аккаунттағы суреттер бөтен қолданушыға қарапайым @ белгісі арқылы қолжетімді болмауы тиіс.

Жеке және отбасылық фотоларын жиі жариялайтын адамдар аккаунтын жабық режимге ауыстыра алады. Бұл жағдайда жазбаларды тек профиль иесі мақұлдаған жазылушылар көреді.

Басқа функциялар да шектелуі мүмкін

«Бөлісу және қайта пайдалану» баптауы тек ЖИ құралдарына қатысты болмауы мүмкін. Оны толық өшіргеннен кейін басқа қолданушылар сіздің Reels видеоларыңыздан ремикс, үлгі, стикер немесе өзге контент жасай алмауы ықтимал.

Сондықтан барлық қайта пайдалану мүмкіндігін бірден өшірмес бұрын, баптаулардан ЖИ кескіндеріне арналған жеке тармақтың бар-жоғын тексерген дұрыс. Meta қолданушыларға фотоларының Muse Image сервисінде қалай қолданылатынын басқаруға мүмкіндік беретінін мәлімдеді.

Жаңа мүмкіндік туралы Meta-ның ресми хабарламасында айтылды. Компанияның мәліметінше, Meta AI қолданушылары Instagram профилін @ белгісі арқылы атап, сол аккаунттағы ашық фотоларды жаңа сурет жасауға пайдалана алады.

Фотоларды пайдалануды қалай өшіруге болады

Қажетті баптауды тексеру үшін мына әрекеттерді орындаңыз:

1. Instagram қолданбасынан өз профиліңізді ашыңыз.
2. Жоғарғы оң жақ бұрыштағы мәзірді басыңыз.
3. «Бөлісу және қайта пайдалану» бөліміне кіріңіз.
4. Жарияланымдарыңыз негізінде контент жасауға қатысты баптауды табыңыз.
5. Фото, видео және Reels материалдарын қайта пайдалануға берілген рұқсатты өшіріңіз.

Қолданбаның ағылшын тіліндегі нұсқасында бұл бөлім Sharing and reuse деп аталуы мүмкін. Қажетті қосқыштың атауы Allow people to create with and reuse your content түрінде көрсетілуі ықтимал.

Бөлімдер мен батырмалардың атауы Instagram нұсқасына қарай өзгеруі мүмкін. Meta жаңа функцияны біртіндеп іске қосып жатқандықтан, кейбір аккаунттарда ЖИ контентіне арналған жеке қосқыш әзірге көрінбеуі мүмкін.

Жаңа мүмкіндік қалай жұмыс істейді

Meta AI қолданушысы ашық Instagram профилін @ белгісі арқылы көрсеткеннен кейін, Muse Image сол аккаунттағы жария фотоларды жаңа кескін жасауға қолдана алады.

Мысалы, адамның бейнесін виртуалды ашықхатқа, шақыру қағазына, ортақ портретке немесе ойдан шығарылған көрініске орналастыруға болады. Ол үшін бастапқы фотосуретті жүктеп алып, ЖИ сервисіне қайта салудың қажеті жоқ.

Бұл мүмкіндік Instagram суреттерін ЖИ моделін үйретуге беру туралы емес. Әңгіме ашық профильдегі фотоларды нақты бір жаңа кескінді құрастыру кезінде пайдалану жөнінде болып отыр.

Жабық аккаунт фотоларды жақсырақ қорғайды

Muse Image функциясы ашық Instagram профильдеріндегі жария фотоларға арналған. Жабық аккаунттағы суреттер бөтен қолданушыға қарапайым @ белгісі арқылы қолжетімді болмауы тиіс.

Жеке және отбасылық фотоларын жиі жариялайтын адамдар аккаунтын жабық режимге ауыстыра алады. Бұл жағдайда жазбаларды тек профиль иесі мақұлдаған жазылушылар көреді.

Басқа функциялар да шектелуі мүмкін

«Бөлісу және қайта пайдалану» баптауы тек ЖИ құралдарына қатысты болмауы мүмкін. Оны толық өшіргеннен кейін басқа қолданушылар сіздің Reels видеоларыңыздан ремикс, үлгі, стикер немесе өзге контент жасай алмауы ықтимал.

Сондықтан барлық қайта пайдалану мүмкіндігін бірден өшірмес бұрын, баптаулардан ЖИ кескіндеріне арналған жеке тармақтың бар-жоғын тексерген дұрыс. Meta қолданушыларға фотоларының Muse Image сервисінде қалай қолданылатынын басқаруға мүмкіндік беретінін мәлімдеді.

Бұл жаңалық әлеуметтік желіде «БҰҰ адамдарға инопланеталықтармен сөйлесуге тыйым салды» деген сипатта тарады. Бірақ ресми құжатта мәселе тыйым туралы емес, ғылыми сақтық пен халықаралық келісім туралы айтылған.

Жаңартылған SETI қағидаларын Международная академия астронавтики дайындаған. Құжат 2026 жылғы 1 маусымда жарияланған және 2010 жылғы бұрынғы нұсқаның орнына келді.

Сигнал табылса, алдымен оны дәлелдеу керек

Хаттамадағы басты ой қарапайым: бөтен өркениеттен келген болуы мүмкін кез келген сигнал алдымен бірнеше рет тексерілуі керек. Ғалымдар оны бір обсерваторияның дерегімен ғана шектемей, басқа құралдармен және тәуелсіз зерттеушілермен растауға тиіс.

Құжатта алғашқы дерек толық емес, қате немесе түсініксіз болуы мүмкін екені айтылған. Сондықтан ғалымдарға асығыс мәлімдеме жасамау, ал болжам мен нақты дәлелдің ара жігін ашық көрсету ұсынылады.

Егер сигнал шынымен Жерден тыс ақыл иелерінен келгені расталса, жаңалықты қоғамға, ғылыми қауымдастыққа және БҰҰ Бас хатшысына ашық хабарлау керек. Сонымен бірге деректер, талдау әдісі және тексеру нәтижелері сақталып, ғылыми ортаға қолжетімді болуы тиіс.

Жауап жіберу неге бөлек мәселе

Ең көп талқыланған бөлік жауап жіберуге қатысты. Хаттамаға сәйкес, SETI саласындағы мамандар расталған сигналға жауап беру керек пе, жауап берілсе оның мазмұны қандай болуы тиіс деген сұрақтарды халықаралық кеңесте талқылауы керек.

Құжатта мұндай кеңес БҰҰ және басқа да кең өкілдікке ие халықаралық ұйымдар арқылы өтуі тиіс деп көрсетілген. Сол кеңес аяқталғанша ешқандай жауап жібермеу ұсынылады.

Мұның себебі түсінікті: бөтен өркениетке жіберілетін жауап бір елдің, бір зертхананың немесе бір ғалымның жеке шешімі болмауы керек. Мұндай әрекет бүкіл адамзат атынан жасалатын қадам ретінде қаралады.

Бұл НЛО туралы емес

Жаңартылған хаттама Жер атмосферасындағы белгісіз ұшатын нысандар туралы дауға арналмаған. Құжаттың аясы SETI зерттеулерімен, яғни ғарыштан келуі мүмкін техносигнатураларды іздеумен шектеледі.

Техносигнатура дегеніміз: бөтен өркениет қолданған технологияның белгісі болуы мүмкін радиосигнал, лазерлік сәуле, ерекше инфрақызыл із, ғарыштағы алып құрылымдарға ұқсас астрономиялық ауытқу немесе басқа да ғылыми бақылауға келетін дерек.

Ғалымдардың алаңдайтын тағы бір себебі бар: жасанды интеллект, дипфейк және әлеуметтік желідегі жалған ақпарат дәуірінде кез келген «инопланеталық сигнал» туралы хабар өте тез тарауы мүмкін. Сондықтан жаңа хаттама асығыстықтан гөрі тексерілген, ашық және жауапты әрекетті бірінші орынға қояды.

Яғни бұл «адамдарға инопланеталықтармен сөйлесуге тыйым салынды» деген жаңалық емес. Дәлірек айтқанда, ғалымдар егер шынымен сондай сигнал табылса, адамзат атынан жауап бермес бұрын ортақ халықаралық шешім қажет екенін еске салды.

Бұл жаңалық әлеуметтік желіде «БҰҰ адамдарға инопланеталықтармен сөйлесуге тыйым салды» деген сипатта тарады. Бірақ ресми құжатта мәселе тыйым туралы емес, ғылыми сақтық пен халықаралық келісім туралы айтылған.

Жаңартылған SETI қағидаларын Международная академия астронавтики дайындаған. Құжат 2026 жылғы 1 маусымда жарияланған және 2010 жылғы бұрынғы нұсқаның орнына келді.

Сигнал табылса, алдымен оны дәлелдеу керек

Хаттамадағы басты ой қарапайым: бөтен өркениеттен келген болуы мүмкін кез келген сигнал алдымен бірнеше рет тексерілуі керек. Ғалымдар оны бір обсерваторияның дерегімен ғана шектемей, басқа құралдармен және тәуелсіз зерттеушілермен растауға тиіс.

Құжатта алғашқы дерек толық емес, қате немесе түсініксіз болуы мүмкін екені айтылған. Сондықтан ғалымдарға асығыс мәлімдеме жасамау, ал болжам мен нақты дәлелдің ара жігін ашық көрсету ұсынылады.

Егер сигнал шынымен Жерден тыс ақыл иелерінен келгені расталса, жаңалықты қоғамға, ғылыми қауымдастыққа және БҰҰ Бас хатшысына ашық хабарлау керек. Сонымен бірге деректер, талдау әдісі және тексеру нәтижелері сақталып, ғылыми ортаға қолжетімді болуы тиіс.

Жауап жіберу неге бөлек мәселе

Ең көп талқыланған бөлік жауап жіберуге қатысты. Хаттамаға сәйкес, SETI саласындағы мамандар расталған сигналға жауап беру керек пе, жауап берілсе оның мазмұны қандай болуы тиіс деген сұрақтарды халықаралық кеңесте талқылауы керек.

Құжатта мұндай кеңес БҰҰ және басқа да кең өкілдікке ие халықаралық ұйымдар арқылы өтуі тиіс деп көрсетілген. Сол кеңес аяқталғанша ешқандай жауап жібермеу ұсынылады.

Мұның себебі түсінікті: бөтен өркениетке жіберілетін жауап бір елдің, бір зертхананың немесе бір ғалымның жеке шешімі болмауы керек. Мұндай әрекет бүкіл адамзат атынан жасалатын қадам ретінде қаралады.

Бұл НЛО туралы емес

Жаңартылған хаттама Жер атмосферасындағы белгісіз ұшатын нысандар туралы дауға арналмаған. Құжаттың аясы SETI зерттеулерімен, яғни ғарыштан келуі мүмкін техносигнатураларды іздеумен шектеледі.

Техносигнатура дегеніміз: бөтен өркениет қолданған технологияның белгісі болуы мүмкін радиосигнал, лазерлік сәуле, ерекше инфрақызыл із, ғарыштағы алып құрылымдарға ұқсас астрономиялық ауытқу немесе басқа да ғылыми бақылауға келетін дерек.

Ғалымдардың алаңдайтын тағы бір себебі бар: жасанды интеллект, дипфейк және әлеуметтік желідегі жалған ақпарат дәуірінде кез келген «инопланеталық сигнал» туралы хабар өте тез тарауы мүмкін. Сондықтан жаңа хаттама асығыстықтан гөрі тексерілген, ашық және жауапты әрекетті бірінші орынға қояды.

Яғни бұл «адамдарға инопланеталықтармен сөйлесуге тыйым салынды» деген жаңалық емес. Дәлірек айтқанда, ғалымдар егер шынымен сондай сигнал табылса, адамзат атынан жауап бермес бұрын ортақ халықаралық шешім қажет екенін еске салды.

Бір қарағанда бұл оғаш естіледі: масаны азайту үшін тағы миллиондаған маса шығармақ. Бірақ жобаның логикасы керісінше. Google адамды шағатын аналық масаларды емес, еркек масаларды пайдаланғысы келеді. Еркек масалар қан ішпейді, сондықтан адамды шақпайды.

Әңгіме Culex quinquefasciatus түрі туралы болып отыр. Бұл масалар Батыс Ніл вирусы және басқа да инфекцияларды таратуы мүмкін. Google-дың Debug жобасы осы түрдің еркектеріне Wolbachia бактериясын қолданып, олардың жабайы аналықтармен жұптасуынан өміршең ұрпақ шықпайтындай әдісті сынамақ.

Жоба қалай жұмыс істейді

Wolbachia бактериясы еркек масаның өзіне зиян келтірмейді. Бірақ мұндай еркек жабайы аналықпен жұптасқанда, жұмыртқадан тірі ұрпақ дамымайды. Егер бұл тәсіл дала жағдайында нәтиже берсе, қауіпті масалардың саны ұрпақ сайын азаюы мүмкін.

Google жобасында генетикалық өзгертілген маса туралы айтылып отырған жоқ. Debug өз түсіндірмесінде бұл әдіс табиғатта кездесетін бактерияға сүйенетінін, химиялық у қолданбайтынын және адамды шақпайтын еркек масаларды пайдаланатынын жазады.

64 миллион саны қайдан шықты

Өтінім бойынша Флоридада бірінші жылы 16 миллионға дейін, екінші жылы тағы 16 миллионға дейін еркек маса шығарылуы мүмкін. Калифорния үшін де дәл осындай көлем көрсетілген.

Осылайша екі штатта екі жыл ішінде ең жоғары көлем 64 миллион масаға жетеді. Бұл бірден басталатын бағдарлама емес, эксперименттік рұқсатқа берілген өтінім. EPA қоғамдық пікір жинауды 2026 жылғы 5 маусымда аяқтады. Енді агенттік рұқсат беру немесе бас тарту туралы шешім қабылдауы керек.

Ғалымдар неге бұл әдіске үреймен қарамайды

Live Science сөйлескен мамандар Wolbachia қолдану тәсілін кең әсер ететін инсектицидтерге қарағанда нақтырақ құрал деп бағалайды. Себебі химиялық препараттар басқа жәндіктерге де зиян тигізуі мүмкін, ал масалар уақыт өте келе оларға төзімді болып кетеді.

Wolbachia идеясы мүлде жаңа емес. Мұндай әдістер маса популяциясын бақылау үшін басқа елдерде де қолданылып келеді. Мақсат масаны толық жоғалту емес, ауру тарата алатын түрдің санын қауіпсіз әрі тұрақты түрде азайту.

Бұл тәжірибенің Қазақстанға да қызық көрінетін тұсы бар. Жазда маса мәселесі бізде де бар, бірақ Google жобасы жай ғана қолайсыздықпен емес, инфекция тасымалдауы мүмкін түрлермен күресуге бағытталған. Сондықтан мұндай технологиялар алдымен ауру қаупі жоғары аймақтарда сыналып жатыр.

Жобаның тағдыры EPA шешіміне байланысты. Егер рұқсат берілсе, Google Флорида мен Калифорнияда әдістің нақты табиғи ортада қалай жұмыс істейтінін тексеріп, кейін оны кеңірек тіркеуге қажет дерек жинай алады.

Бір қарағанда бұл оғаш естіледі: масаны азайту үшін тағы миллиондаған маса шығармақ. Бірақ жобаның логикасы керісінше. Google адамды шағатын аналық масаларды емес, еркек масаларды пайдаланғысы келеді. Еркек масалар қан ішпейді, сондықтан адамды шақпайды.

Әңгіме Culex quinquefasciatus түрі туралы болып отыр. Бұл масалар Батыс Ніл вирусы және басқа да инфекцияларды таратуы мүмкін. Google-дың Debug жобасы осы түрдің еркектеріне Wolbachia бактериясын қолданып, олардың жабайы аналықтармен жұптасуынан өміршең ұрпақ шықпайтындай әдісті сынамақ.

Жоба қалай жұмыс істейді

Wolbachia бактериясы еркек масаның өзіне зиян келтірмейді. Бірақ мұндай еркек жабайы аналықпен жұптасқанда, жұмыртқадан тірі ұрпақ дамымайды. Егер бұл тәсіл дала жағдайында нәтиже берсе, қауіпті масалардың саны ұрпақ сайын азаюы мүмкін.

Google жобасында генетикалық өзгертілген маса туралы айтылып отырған жоқ. Debug өз түсіндірмесінде бұл әдіс табиғатта кездесетін бактерияға сүйенетінін, химиялық у қолданбайтынын және адамды шақпайтын еркек масаларды пайдаланатынын жазады.

64 миллион саны қайдан шықты

Өтінім бойынша Флоридада бірінші жылы 16 миллионға дейін, екінші жылы тағы 16 миллионға дейін еркек маса шығарылуы мүмкін. Калифорния үшін де дәл осындай көлем көрсетілген.

Осылайша екі штатта екі жыл ішінде ең жоғары көлем 64 миллион масаға жетеді. Бұл бірден басталатын бағдарлама емес, эксперименттік рұқсатқа берілген өтінім. EPA қоғамдық пікір жинауды 2026 жылғы 5 маусымда аяқтады. Енді агенттік рұқсат беру немесе бас тарту туралы шешім қабылдауы керек.

Ғалымдар неге бұл әдіске үреймен қарамайды

Live Science сөйлескен мамандар Wolbachia қолдану тәсілін кең әсер ететін инсектицидтерге қарағанда нақтырақ құрал деп бағалайды. Себебі химиялық препараттар басқа жәндіктерге де зиян тигізуі мүмкін, ал масалар уақыт өте келе оларға төзімді болып кетеді.

Wolbachia идеясы мүлде жаңа емес. Мұндай әдістер маса популяциясын бақылау үшін басқа елдерде де қолданылып келеді. Мақсат масаны толық жоғалту емес, ауру тарата алатын түрдің санын қауіпсіз әрі тұрақты түрде азайту.

Бұл тәжірибенің Қазақстанға да қызық көрінетін тұсы бар. Жазда маса мәселесі бізде де бар, бірақ Google жобасы жай ғана қолайсыздықпен емес, инфекция тасымалдауы мүмкін түрлермен күресуге бағытталған. Сондықтан мұндай технологиялар алдымен ауру қаупі жоғары аймақтарда сыналып жатыр.

Жобаның тағдыры EPA шешіміне байланысты. Егер рұқсат берілсе, Google Флорида мен Калифорнияда әдістің нақты табиғи ортада қалай жұмыс істейтінін тексеріп, кейін оны кеңірек тіркеуге қажет дерек жинай алады.