Қазақстанда жұмысынан айырылған азаматтарға берілетін әлеуметтік төлемнің ең ұзақ мерзімін 6 айдан 4 айға дейін қысқарту ұсынылып жатыр. Бұл өзгеріс әзірге күшіне енген жоқ, бірақ қабылданса, жұмыстан кеткеннен кейін ең ұзақ мерзімге қолдау алатын адамдарға тікелей әсер етеді.

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевтың айтуынша, пандемияға дейін мұндай төлем 4 айға дейін берілген, кейін мерзім 6 айға ұзартылған. Енді ведомство бұрынғы үлгіге қайта оралуды қарастырып отыр.

Қазір қандай тәртіп қолданылады

Қазіргі ресми тәртіп бойынша жұмысынан айырылған адам әлеуметтік төлемді 1 айдан 6 айға дейін ала алады. Мерзім адамның міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қанша уақыт қатысқанына байланысты.

Enbek.kz порталында көрсетілгендей, бұл төлемге Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдары болған азаматтар үміткер бола алады. Төлем мөлшері орташа айлық табысқа және әлеуметтік сақтандыру жүйесіндегі өтілге қарай есептеледі.

Яғни бұл кез келген жұмыссыз адамға автоматты түрде берілетін жәрдемақы емес. Адам ресми түрде жұмыссыз ретінде тіркелуі және бұрын ол үшін әлеуметтік аударымдар жасалған болуы керек.

Нені өзгерткісі келеді

Ұсыныстың негізгі бөлігі, төлемнің ең ұзақ мерзімін 6 айдан 4 айға қысқарту. Министрлік мұны әлеуметтік төлем уақытша қолдау болуы керек деген ұстаныммен түсіндіреді.

Ертаевтың сөзінше, мемлекет адамға ұзақ уақыт төлем беріп қана қоймай, оны еңбек нарығына тезірек қайтаруға күш салуы керек. Бұл үшін мансап орталықтары, бос жұмыс орындары, оқыту және қайта даярлау құралдары қолданылуы мүмкін.

Бұған дейін басқа да ықтимал өзгерістер талқыланған. Соның ішінде төлемнің ең жоғары мөлшеріне шектеу қою және ұсынылған жұмыс орындарынан бірнеше рет бас тартқан жағдайда төлемді тоқтату мәселесі айтылған.

Бұл кімдерге әсер етуі мүмкін

Ең алдымен, өзгеріс әлеуметтік төлемді ең ұзақ мерзімге алуға құқығы бар азаматтарға әсер етеді. Егер жаңа тәртіп қабылданса, кейбір адамдар 6 ай емес, 4 ай ғана төлем алуы мүмкін.

Бұл әсіресе қаржылық қоры аз отбасылар үшін маңызды. Жұмыстан айырылғаннан кейін жаңа орын табу кейде бірнеше апта емес, бірнеше айға созылады. Мұндай жағдайда екі айлық айырма отбасы бюджетіне салмақ түсіруі мүмкін.

Сонымен бірге төлем мөлшері адамның соңғы 24 айдағы табысына және әлеуметтік сақтандыру жүйесіндегі өтіліне қарай есептеледі. Қолданыстағы тәртіп бойынша төлем жоғалған табыстың 45 пайызына дейінгі мөлшерде беріледі.

Әзірге ескі тәртіп күшінде

Маңыздысы, төлем мерзімі әлі ресми түрде 4 айға қысқарған жоқ. Ресми анықтамалық беттерде жұмысынан айырылу жағдайы бойынша әлеуметтік төлем 1 айдан 6 айға дейін тағайындалатыны көрсетілген.

Егер өзгерістер қабылданса, қазақстандықтарға тек төлем мерзімін ғана емес, жұмыссыз ретінде тіркелу тәртібін, ұсынылған вакансиялардан бас тарту шарттарын және ықтимал шекті соманы да бақылау қажет болады.

Сондықтан жұмыстан айырылған азаматтарға төлем рәсімдеу кезінде eGov.kz, Enbek.kz және мансап орталықтарындағы ресми ақпаратты тексерген дұрыс.