Францияның жасыл өңірлері Қазақстан даласына ұқсап сарғайды

Францияда маусымдағы рекордтық аптап елдің ландшафтын бір айға жетпейтін уақытта көзге көрінердей өзгертті. Спутниктік суреттерде мамырдың соңында жасыл болып тұрған өңірлер маусымның соңына қарай сарғайып кеткені байқалады, ал бұл қуаңшылық пен өсімдік жамылғысының тез кебуін көрсетеді.

Еуропа ғарыш агенттігі 23 маусымда Copernicus Sentinel-3 спутнигі түсірген деректерді жариялады. ESA мәліметінше, дәл сол күні Францияда маусым айындағы ең ыстық күн тіркелген, ал Sentinel-3 жер бетінің температурасын өлшейді.

Бұл ауа температурасы емес. Жер беті күн астында одан да қатты қызуы мүмкін, әсіресе топырақ, тас, асфальт және құрғаған өсімдік жылуды тез жинайды. Сондықтан спутник суреті дала мен егістіктің қаншалықты тез кеуіп бара жатқанын жақсы көрсетеді.

Франция неге Қазақстан даласына ұқсап кетті

Қазақстан оқырманы үшін бұл көрініс таныс: жаз ортасында дала сарғайып, шөптің түсі тез өзгереді. Бірақ Франция үшін мұндай жылдам сарғаю ерекше көрінеді, себебі елдің көп өңірі көктем мен жаз басында әдетте әлдеқайда жасыл болып тұрады.

Мұнда айырмашылық бар. Қазақстанның даласында жазғы сарғаю табиғи маусымдық құбылысқа ұқсайды. Ал Франциядағы қазіргі өзгеріс ерте келген әрі өте күшті аптаппен байланысты. Météo-France мәліметінше, бұл ыстық толқыны 17 маусымда басталған.

24 және 25 маусым Францияда бақылау басталғалы тіркелген ең ыстық күндер болды. Ел бойынша тәуліктік орташа температура алғаш рет 30 градусқа жеткен. Кей өңірлерде күндізгі температура 42 градустан асты: Бордода 42,5 градус, Коньякта 42,7 градус тіркелді.

Топырақ пен өсімдік тез кеуіп жатыр

Météo-France дерегінше, мамырдағы қысқа үзілістен кейін топырақтағы қуаңшылық ел аумағында тұрақты түрде күшейген. 27 маусымға қарай Эльзас, Аквитания, Овернь, Лимузен және Миди-Пиреней аймақтарында топырақ 1959 жылдан бергі ең құрғақ деңгейлерге жақындаған.

Ыстық пен жауынның аздығы өсімдікті тез құрғатып жатыр. Француз метеоқызметі ауыл шаруашылығы алқаптарында, бұталы жерлерде және ормандарда өрт қаупі артқанын да ескертті.

Le Monde жазуынша, Францияның көптеген өңірінде су тапшылығы күшейген. Маусым басынан бері ел бойынша орта есеппен 27 мм ғана жауын түскен, ал қалыпты маусымдық көрсеткіш 68 мм шамасында. 78 префектурада су пайдалануға шектеу енгізілген немесе тұрғындарға суды үнемдеу ұсынылған.

Жүзімдіктер жаппай қырылды ма

Әзірге Францияда жүзімдіктердің жаппай қырылғаны туралы ресми дерек жоқ. Бірақ бұл «еш қауіп жоқ» деген сөз емес. Аптап пен су тапшылығы жүзім сабағын күйзеліске ұшыратады, әсіресе жас көшеттерге ауыр тиеді.

Шарап өндірісі туралы жазатын BKWine Magazine түсіндіргендей, қатты ыстық жүзімнің пісуін тым жылдамдатып жіберуі мүмкін. Мұндайда қант тез көбейеді, қышқылдық төмендейді, ал жидектің дәмі мен құрылымы біркелкі дамымауы мүмкін.

Тағы бір қауіп бар: күн қатты түссе, жүзім жидектері күйіп, ерте кеуіп қалуы ықтимал. Су жетіспеген кезде өсімдік өзін қорғау үшін булануды азайтады, бірақ сонымен бірге пісу процесі де баяулауы немесе тоқтап қалуы мүмкін.

Сондықтан негізгі сұрақ жүзімдіктің толық өлуінде емес, өнімнің көлемі мен сапасында. Егер аптап ұзаққа созылып, су тапшылығы сақталса, кей аймақтарда өнім азаюы, жинау мерзімі ертерек басталуы және шараптың дәмдік тепе-теңдігі өзгеруі мүмкін.

Бұл тек Францияның мәселесі емес

Франциядағы спутник суреттері бір елдегі ауа райы жаңалығы ғана емес. Бұл Еуропадағы климат тәуекелі қалай көрінетінін түсіндіретін нақты мысал: жасыл өңір бір айдың ішінде сарғыш түске ауысып, топырақ, су, егіс және жүзімдік бір мезетте қысымға түседі.

Қазақстан үшін де бұл таныс мәселе. Бізде дала мен жайылымның жазда сарғаюы қалыпты көрінуі мүмкін, бірақ аптап ерте басталып, жауын азайса, мал азығы, егіс, су ресурсы және өрт қаупі бірден өзекті болады.

Франция мысалы бір нәрсені анық көрсетіп тұр: спутник суретіндегі түс өзгерісі жай ғана әдемі салыстыру емес. Ол жердің қаншалықты тез кебетінін және ауыл шаруашылығының ауа райына қаншалықты тәуелді екенін көрсететін белгі.