Ғалымдар су тамшылары дизель түтінін азайтуы мүмкін екенін айтты

Ғалымдар дизельді қозғалтқыштардың зиянды шығарындыларын азайтудың ерекше тәсілін зерттеді: отынға жай су емес, арнайы заттармен тұрақтандырылған өте ұсақ су тамшылары қосылады. Зерттеулерде мұндай қоспа азот оксидтерін 67 пайызға дейін, ал қатты бөлшектерді 68 пайызға дейін азайтқан, деп жазды ScienceDaily.

Бір қарағанда бұл көлікке зиян кеңес сияқты естілуі мүмкін. Әдеттегі жанармай багына су түсуі шынымен проблема тудырады. Бірақ бұл жерде дизельге бөтелкедегі суды құю туралы емес, су-дизель эмульсиясы туралы айтылып отыр.

Эмульсияда су өте ұсақ тамшылар түрінде дизель отынының ішінде біркелкі таралады. Оны арнайы тұрақтандырғыш заттар, яғни сурфактанттар ұстап тұрады. Сол себепті су мен дизель тез бөлініп кетпейді.

Су дизельдің жануын қалай өзгертеді

Технология Water-in-Diesel Emulsion немесе қысқаша WiDE деп аталады. Мұндай қоспа қозғалтқышқа түскен кезде су тамшылары қызудан тез буға айналады.

Осы кезде шағын микрожарылыс әсері пайда болады: отын одан да ұсақ бөлшектерге бөлініп, ауамен жақсырақ араласады. Нәтижесінде жану толық жүреді, ал қозғалтқыш ішіндегі ең жоғары температура төмендейді.

Бұл екі түрлі әсер береді. Температура төмен болса, азот оксидтері аз түзіледі. Ал отын ауамен жақсы араласса, күйе мен қатты бөлшектер де азаяды.

Зерттеу не көрсетті

Carbon Research журналында жарияланған шолуда ғалымдар су-дизель эмульсиясы туралы бірнеше зерттеуді талдаған. Дұрыс дайындалған қоспа дизельді қозғалтқышты толық қайта жасауды қажет етпей, шығарындыларды азайтуға көмектесуі мүмкін.

Шолуда келтірілген деректер бойынша, WiDE технологиясы кәдімгі дизельмен салыстырғанда азот оксидтерін 67 пайызға дейін, қатты бөлшектерді 68 пайызға дейін төмендеткен. Кейбір тәжірибелерде қозғалтқыштың жылулық тиімділігі де жақсарған.

Ғалымдар үшін басты мәселенің бірі қоспаның тұрақтылығы болып отыр. Егер су мен дизель бөлініп кетсе, мұндай қоспа дұрыс жұмыс істемейді. Зерттеуде дұрыс таңдалған сурфактанттар эмульсияны 60 күнге дейін тұрақты ұстай алатыны айтылған.

Қазақстанға неге маңызды болуы мүмкін

Бұл тақырып Қазақстан үшін де алыс емес. Дизель отынын жүк көліктері, автобустар, ауыл шаруашылығы техникасы, генераторлар, құрылыс және өнеркәсіп машиналары қолданады. Мұндай техниканы бірден электр көлігімен ауыстыру оңай емес.

Алматыда көлік пен ауа сапасы мәселесі жиі талқыланып жүр. Қаланың Өңірлік коммуникациялар қызметінің мәліметінше, автокөлік Алматыдағы ластаушы шығарындылардың 60,6 пайызын құрайды. Бұл жылына 116,5 мың тоннаға тең.

Almaty Air Initiative зерттеуінде жүк көліктері қаладағы көлік ағынының тек 3 пайызын құраса да, азот диоксиді шығарындыларының шамамен үштен бірін беретіні айтылған. Сондықтан дизельді көлікке арналған кез келген таза технология қала экологиясы үшін маңызды болуы мүмкін.

Бұл жүргізушілерге арналған нұсқаулық емес

Ең маңызды ескерту: жүргізушілер өз бетінше дизель багына су құйып тәжірибе жасамауы керек. Бұл қозғалтқышқа, жанармай жүйесіне және форсункаларға зиян келтіруі мүмкін.

WiDE тек нақты құраммен, тұрақты эмульсиямен және арнайы тексерістен өткен жағдайда ғана жұмыс істейді. Мұнда судың мөлшері, тамшы өлшемі, сурфактант түрі және қозғалтқыш ерекшелігі маңызды.

Ғалымдар бұл бағытта қосымша зерттеу қажет екенін айтады. Әсіресе қоспаның ұзақ сақталуы, нақты техникадағы әсері және қозғалтқыш бөлшектерінің ресурсына ықпалы толық тексерілуі керек.

Соған қарамастан идея өтпелі шешім ретінде қызық көрінеді. Дизельді техника экономикада әлі ұзақ уақыт қолданылатын болса, оның түтінін азайтатын қауіпсіз отын қоспалары ауа сапасын жақсартудың бір жолы болуы мүмкін.