Ғалымдар пластикті су мен оттегі арқылы қайта өңдеу әдісін тапты

Қытай, Ұлыбритания және Жапония ғалымдары пластик қалдықтарын су, оттегі және қыздыру арқылы пайдалы химиялық шикізатқа айналдыратын әдіс әзірледі. 15 шілдеде Nature журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, бұл процесс қымбат әрі улы катализаторларды қажет етпейді.

Технология полиэтилен, полипропилен, полистирол, аралас пластик, көпқабатты қаптама және ескі автокөлік шиналарында сыналған. Нәтижесінде қалдықтар химия, фармацевтика және тамақ өнеркәсібінде қолданылатын органикалық қышқылдарға айналған.

Су пластикті қалай ыдыратады

Пластиктің беріктігі оны күнделікті өмірде ыңғайлы етеді, бірақ дәл осы қасиет қайта өңдеу кезінде қиындық туғызады. Ұзын полимер тізбектерін үзу үшін әдетте өте жоғары температура немесе арнайы катализаторлар қолданылады.

Жаңа тәжірибеде ғалымдар полиэтиленді суға салып, шамамен 125 градусқа дейін қыздырған. Қоспа оттегі қысымында үздіксіз араластырылған.

Қызған пластик балқып, суда өте ұсақ тамшыларға бөлінеді. Су мен пластик түйіскен жерде күшті электр өрісі пайда болып, гидроксил радикалдары түзіледі. Бұл белсенді бөлшектер химиялық қайшы сияқты жұмыс істеп, пластиктің ұзын молекулаларын қысқа қосылыстарға бөледі.

Нәтижесінде дикарбон қышқылдары алынады. Олардың арасында дәрі-дәрмек, тағамдық қоспалар, еріткіштер және биологиялық жолмен ыдырайтын материалдар өндірісінде қолданылатын янтарь қышқылы басым болған.

Пакеттер мен қақпақтар толық ыдырады

Зертханада полиэтилен пакеттер, қолғаптар мен бөтелке қақпақтары толық өңделген. Алынған өнімнің шамамен 69 пайызы қысқа тізбекті қышқылдардан тұрған. Ғалымдар реакциядан кейін микропластик қалдықтарын таппаған.

Бояғыштар, тұрақтандырғыштар және пластик құрамындағы басқа қоспалар процеске айтарлықтай кедергі келтірмеген. Бұл әдісті алдын ала мұқият тазаланбаған тұрмыстық қалдықтарға қолдануға мүмкіндік беруі мүмкін.

Технология ескі автокөлік шиналары мен металл қабаты бар қаптамаларда да сыналды. Қаптамадағы алюминий қатты қалдық түрінде бөлініп шыққан.

Теңіз суымен де жұмыс істейді

Зерттеушілер тәжірибеде тазартылған судан бөлек, құбыр суы мен теңіз суын пайдаланған. Екі жағдайда да реакция жалғасқан.

Әдіс бес литрлік реакторда 300 грамм ұсақталған полиэтиленмен де тексерілді. 48 сағаттан кейін пластиктің 89 пайызы өңделіп, оның жартысынан астамы пайдалы қышқылдарға айналған.

Өнеркәсіптік өндіріске әлі дайын емес

Нәтиже үмітті болғанымен, технология әзірге зертханалық кезеңде тұр. Негізгі тәжірибе 125 градус температурада, жоғары оттегі қысымында және 18 сағат бойы жүргізілген. Үлкейтілген сынаққа 48 сағат қажет болған.

Өнеркәсіптік іске қосу алдында ғалымдар реактордың үздіксіз жұмысын, энергия шығынын, қауіпсіздігін және алынған қышқылдарды тазарту құнын тексеруі керек.

Егер технологияны тиімді масштабтау мүмкін болса, ол Қазақстандағы аралас пластик, пайдаланылған пакеттер мен ескі шиналарды өңдеудің қосымша тәсіліне айналуы ықтимал. Бірақ әзірге жаңа әдіс қолданыстағы қоқыс өңдеу зауыттарын бірден алмастыра алмайды.