ChatGPT пен AliExpress Қазақстанға 2,4 млрд теңгеден астам салық төледі

ChatGPT-ті әзірлеген OpenAI мен AliExpress Қазақстан бюджетіне 2,4 млрд теңгеден астам салықты қосымша төледі. Бұл сомалар Мемлекеттік кірістер комитетінің тексерісінен кейін аударылған, сондықтан оқиға қазақстандықтардың шетелдік онлайн сервистерге төлейтін ақшасы енді мұқият бақыланатынын көрсетеді.

Мемлекеттік кірістер комитетінің өкілі Талғат Адиловтың сөзінше, 2025 жылдың қорытындысы бойынша салық органдары 77 шетелдік интернет-компанияға қатысты сұрақ анықтаған. Кейбір платформалар Қазақстанда шартты тіркеуде болмаған, ал кейбірінде қазақстандықтар төлеген ақша мен бюджетке түскен ҚҚС көлемі арасында айырмашылық шыққан.

Хабарлама алғаннан кейін шамамен сегіз компания міндеттемесін орындаған. Ең ірі сомалардың бірі OpenAI бойынша айтылды: ChatGPT-ті әзірлеген компания 2025 жылға 1,8 млрд теңге қосымша салық төлеген. AliExpress камеральдық бақылаудан кейін Қазақстан бюджетіне 600 млн теңгеден астам аударған.

Неліктен шетелдік сервистер Қазақстанға салық төлейді

Қазақстанда бұл тетік жұрт арасында "Google салығы" деп аталады. Ол 2022 жылдан бері жұмыс істейді. Егер шетелдік компания қазақстандықтарға электрондық қызмет көрсетсе немесе интернет арқылы тауар сатса, ол Қазақстанда ҚҚС төлеуге тиіс.

Салық органдары банктердегі төлем деректерін қарайды: қазақстандықтар шетелдік платформаға қанша ақша жіберді және компания бюджетке қанша ҚҚС төледі. Егер сандар сәйкес келмесе, компанияға хабарлама жіберіледі.

Бұл жазылым бағасына әсер ете ме

OpenAI немесе AliExpress бұл қосымша төлемдерден кейін Қазақстанда жазылым немесе тауар бағасы өседі деп ресми мәлімдеме жасаған жоқ. Бірақ жалпы алғанда салық пен жергілікті талаптарды орындау шығыны компаниялардың баға саясатына әсер етуі мүмкін.

Пайдаланушылар үшін басты белгі мынау: Қазақстан шетелдік сервистердің жергілікті нарықтан тапқан табысын нақтырақ есептей бастады. Бұл тек ChatGPT немесе AliExpress емес, Apple, Google, Valve сияқты ірі платформаларға да қатысты.

Қанша шетелдік компания тіркелген

24KZ дерегінше, қазір Қазақстанда 131 шетелдік интернет-компания тіркелген. 2026 жылдың басынан бері олардың саны 13-ке көбейген. Ал 2025 жылы бұл тізім 20-дан астам компанияға ұлғайған.

Төрт жылда цифрлық қызметтерге қатысты салық түсімі 171 млрд теңгеге жеткен. 2026 жылдың басынан бері бюджетке 40 млрд теңгеден астам түскен.

Ең ірі төлеушілердің бірі ретінде Apple аталды: компания 2022 жылдан бері Қазақстан бюджетіне 24 млрд теңге аударған. Ірі төлеушілер қатарында Google мен Valve те бар.

Неге бұл маңызды

Бұрын қазақстандықтар шетелдік сервистерге карта арқылы төлегенімен, бұл ақшаның Қазақстандағы салық есебінде толық көрінуі әрдайым оңай болған жоқ. Енді салық органдары банк төлемдері арқылы айырмашылықты анықтап, компанияларға нақты талап қоя алады.

Бұл бюджет үшін қосымша түсім, ал нарық үшін бірдей ереже деген сөз. Қазақстандық компаниялар ҚҚС төлеп жұмыс істесе, шетелдік онлайн платформалар да сол нарықта қызмет көрсеткені үшін міндеттемесін орындауы тиіс.

ChatGPT бойынша қосымша төлем туралы Tengrinews.kz, ал цифрлық қызметтер салығы бойынша жалпы деректерді 24KZ жариялады.