Қазақстанда базалық мөлшерлеме 16,75%-ға дейін төмендеді

Қазақстан Ұлттық Банкі 24 шілдеде базалық мөлшерлемені 17%-дан 16,75%-ға дейін төмендетті. Бұл қатарынан қабылданған екінші төмендету шешімі. Мөлшерлеменің біртіндеп азаюы болашақта жаңа несиелердің арзандауына және депозит табысының төмендеуіне әсер етуі мүмкін, деп хабарлады қаржы реттеушісі.

Базалық мөлшерлеме дәлізі плюс-минус 1 пайыздық тармақ көлемінде белгіленді. Оның төменгі шегі 15,75%, жоғарғы шегі 17,75% болды.

Ұлттық банк 5 маусымда мөлшерлемені 18%-дан 17%-ға дейін түсірген еді. Енді реттеуші пайыздық мөлшерлемені тағы 0,25 пайыздық тармаққа төмендетіп отыр.

Инфляция тоғыз ай қатарынан баяулады

Шешім қабылдауға Қазақстандағы баға өсімінің біртіндеп баяулауы негіз болған. Маусымда жылдық инфляция 10,3% болды. Мамырда бұл көрсеткіш 10,4% деңгейінде еді.

• азық-түлік инфляциясы 10,7%-дан 10,4%-ға төмендеді;
• азық-түлікке жатпайтын тауарлар инфляциясы 11,7% деңгейінде сақталды;
• қызмет көрсету саласындағы инфляция 8,7%-дан 9%-ға өсті.

Ұлттық банктің түсіндіруінше, инфляцияның баяулауына жүргізіліп отырған ақша-кредит саясаты, теңгенің нығаюы, тұтынушылық белсенділіктің тұрақтануы және мемлекет қабылдаған инфляцияға қарсы шаралар әсер еткен.

Соған қарамастан, баға өсіміне қатысты қауіп толық жойылған жоқ. Маусымдағы айлық инфляция 0,8% болды. Халықтың алдағы бір жылға арналған инфляциялық күтулері 12,7%-дан 13,4%-ға көтерілді.

Несие бірден арзандай ма

Базалық мөлшерлеме банктер үшін ақшаның құнына әсер етеді. Қаржы ұйымдары несие мен депозит пайыздарын белгілеу кезінде оның деңгейін ескереді.

Алайда мөлшерлеменің 0,25 пайыздық тармаққа төмендеуі барлық тұтынушылық несие мен ипотеканың бірден арзандайтынын білдірмейді. Банктер несие пайызын тәуекел деңгейіне, клиент сұранысына, бәсекеге және тартылған қаражаттың құнына қарай белгілейді.

Егер Ұлттық банк мөлшерлемені төмендетуді жалғастырса, жаңа несиелер бойынша пайыздар біртіндеп азаюы мүмкін. Сонымен бірге банктер депозиттердің табыстылығын да төмендете бастауы ықтимал.

Бұрын жасалған несие және мерзімді депозит келісімдері автоматты түрде өзгермейді. Нақты шарттар пайыздың тұрақты немесе өзгермелі болуына және келісімшартта жазылған талаптарға байланысты.

Келесі шешім қыркүйекте жарияланады

Ұлттық банк алдағы уақытта мөлшерлемені міндетті түрде төмендете беретінін мәлімдеген жоқ. Инфляцияның нақты динамикасына қарай реттеуші төмендетуді жалғастыруы, үзіліс жасауы немесе ақша-кредит саясатын қайта қатайтуы мүмкін.

Негізгі қауіптердің қатарында халықтың жоғары инфляциялық күтулері, жанармай мен коммуналдық қызметтердің қымбаттау ықтималдығы, тұтынушылық белсенділіктің артуы және сыртқы нарықтағы баға өсімі бар.

Базалық мөлшерлеме бойынша келесі жоспарлы шешім 2026 жылғы 4 қыркүйекте Астана уақытымен сағат 12:00-де жарияланады.