АҚШ-та үйдің шатырын тескен метеориттен тіршіліктің бастауына қатысты қосылыстар табылды

АҚШ-тың Нью-Джерси штатында тұрғын үйдің шатырын тесіп өткен метеориттен аминқышқылдары, органикалық қосылыстар және көне тұзды ерітінділердің химиялық іздері табылды. Ғалымдардың айтуынша, сирек олжа ерте Күн жүйесінде тіршілікке қажетті молекулалардың қалай пайда болып, таралғанын түсінуге көмектеседі, деп NASA хабарлады.

Метеорит 2024 жылғы 16 шілдеде Хиллсборо қаласындағы үйге түскен. Салмағы бір килограмға жуық ғарыш тасы шатырды тесіп өтіп, жатын бөлменің төбесін зақымдаған. Зерттеу нәтижелері 2026 жылғы 15 шілдеде Science Advances журналында жарияланды.

Метеор атмосфераға секундына 14,4 шақырым жылдамдықпен кірген. Оның Нью-Йорк маңындағы қозғалысын бірнеше бақылау камерасы түсіріп алған, ал Ньюарк әуежайының радары ауада шашыраған ұсақ бөлшектерді тіркеген.

Үй иесінің әрекеті метеоритті ластанудан сақтады

Үй иесі қатты соққының дауысын естіп, жатын бөлменің төбесінен тесік көрген. Төсекке, кілемге және бөлменің айналасына қара сынықтар мен ұсақ шаң шашылып қалған. Бөлмеде күкіртке ұқсас өткір иіс сезілген.

Ол табылған бөлшектердің ерекше екенін бірден түсініп, оларды жалаң қолмен ұстамаған. Бір реттік қолғап киіп, сынықтарды алюминий фольгаға орап, шыны ыдыстарға салған.

Осының арқасында метеоритке жердегі топырақ, ылғал және басқа заттар араласып үлгермеді. Ғалымдар әдетте Жер атмосферасында тез өзгеретін нәзік минералдар мен органикалық қосылыстарды бастапқы қалпына жақын күйде зерттей алды.

Ғарыш тасынан не табылды

Хиллсборо метеориті көміртекке бай CM1/2 көміртекті хондриттер тобына жатады. Бұл өте сирек кездесетін түр. Бұған дейін мұндай метеориттің Жерге түскені бір рет қана толық тіркелген.

Микроскопиялық зерттеу кезінде ғалымдар метеориттің жарықтарынан натрийге бай заттарды және карбонат тұздарын анықтады. Олар метеорит бөлініп шыққан астероидта миллиардтаған жыл бұрын сұйық тұзды ерітінділер болғанын көрсетеді.

Үлгінің құрамынан көптеген аминқышқылдары, карбон қышқылдары және суда еритін басқа да органикалық молекулалар табылды. Мұндай заттар тірі ағзалар емес, бірақ олар Жердегі тіршілік пайда болғанға дейінгі химиялық процестерге қатысуы мүмкін.

Зерттеушілер көміртекке бай астероидтардың ерте Жерге су мен органикалық заттарды жеткізуге ықпал еткенін жоққа шығармайды. Хиллсборо метеоритінің құрамы бұл процестің Күн жүйесінің әртүрлі бөліктерінде жүргенін көрсетеді.

Ғалымдардың есебі бойынша, метеорит ішкі астероидтар белдеуіндегі Эригона тобына жататын денеден бөлініп шығуы мүмкін. Оның кейбір сынықтары Нью-Йорктегі Америкалық табиғи тарих мұражайында сақталады.