Кеденнен хабарлама алсаңыз, оны неге елемеуге болмайды

Қазақстанда кедендік бақылауға қатысты хабарламалар мен тексерістер кәсіпкерлер үшін маңызды тақырыпқа айналды. Бизнеске мұндай құжатты жай ғана формалды хат деп қарауға болмайды, себебі дұрыс жауап берілмесе, іс посткедендік немесе выездная тексеріске ұласуы мүмкін.

Кедендік мәселелер көбіне тауар коды, қызмет түрі, қолданылған мөлшерлеме, жеңілдік, декларациядағы дерек, шот-фактура, келісімшарт және жеткізу құжаттарына байланысты туындайды. Сондықтан кәсіпкердің жауабы «құжаттарымыз түгел» деген жалпы сөзбен шектелмеуі керек.

Комитет государственных доходов түсіндірмесіне сәйкес, камералдық кедендік тексеру тауарлар шығарылғаннан кейін жүргізіледі. Ол кеден органының орналасқан жерінде, тексерілетін тұлғаға бармай жасалады. Мұндай тексеру кезінде кеден декларациялары, коммерциялық және көлік құжаттары, мемлекеттік органдардағы мәліметтер және кеден органдарында бар деректер талданады. Бұл туралы КГД хабарламасында айтылған.

Неге жауапты мұқият дайындау керек

Кәсіпкер хабарлама алған кезде алдымен оның қандай мәселе бойынша келгенін нақты түсінуі керек. Мәселе ОКЭД-ке, тауардың кедендік кодына, баж немесе салық мөлшерлемесіне, кедендік құнға, жеңілдікке немесе құжаттардағы айырмашылыққа қатысты болуы мүмкін.

Жауапта тек «бізде барлық құжат бар» деп жазу жеткіліксіз. Кеден органы неге дәл осы код қолданылғанын, неге дәл осы мөлшерлеме алынғанын, неге декларациядағы дерек дұрыс деп саналатынын түсінгісі келеді. Яғни кәсіпкер өз ұстанымын құжатпен ғана емес, құқықтық және экономикалық негіздемемен де дәлелдеуі керек.

Мысалы, тауар коды бойынша дау болса, компания тауардың сипаттамасын, техникалық құжатын, келісімшартын, шот-фактурасын, жеткізу құжатын және кодты таңдауға негіз болған түсіндірмені бірге көрсетуі қажет. Егер мәселе мөлшерлемеге қатысты болса, қолданылған ставканың неге заңды екенін бөлек түсіндіру керек.

Мерзімдерге ерекше қарау қажет

КГД дерегінше, камералдық кедендік тексеруді жүргізу мерзімі хабарлама жіберілген күннен бастап күнтізбелік 60 күннен аспауға тиіс. Ал тексеру нәтижесі бойынша хабарлама берілсе, оны орындау мерзімі хабарлама тапсырылған күннен кейінгі күннен бастап 30 жұмыс күнінен аспайды.

КГД басқа түсіндірмесінде кедендік тексерудің екі негізгі түрі бар екені көрсетілген: камералдық және выездная. Камералдық тексеру кеден органында жүргізілсе, выездная тексеру заңды тұлғаның, жеке кәсіпкердің немесе нақты қызмет жүргізілетін жерге бару арқылы өтеді. Выездная кедендік тексеру мерзімі 2 айдан аспауға тиіс, деп жазылған КГД түсіндірмесінде.

Осы себепті хабарлама келген күнді, оның тапсырылған күнін, жауап беру мерзімін және тексерудің басталу уақытын бөлек белгілеп қойған дұрыс. Кей жағдайда мерзімнің дұрыс есептелуі кәсіпкердің өз құқығын қорғауына әсер етеді.

Қандай құжаттарды алдын ала жинаған дұрыс

• кедендік декларациялар;
• келісімшарттар мен қосымша келісімдер;
• шот-фактуралар және төлем құжаттары;
• тауардың техникалық сипаттамасы;
• жеткізу және тасымалдау құжаттары;
• тауар коды немесе мөлшерлеме таңдауға негіз болған түсіндірме;
• бұрын берілген жауаптар мен кеден органдарымен хат алмасу.

Егер компания хабарламамен келіспесе, тек эмоциялық қарсылық емес, нақты дәлел керек. Қай тармақпен келіспейтіні, қандай құжатқа сүйенетіні және кеден органының тұжырымы неге қате болуы мүмкін екені түсінікті жазылуы тиіс.

Бизнес үшін басты қауіп

Кедендік хабарламаны елемеу немесе әлсіз жауап беру кейінгі тексеріске жол ашуы мүмкін. Әсіресе сыртқы экономикалық қызметпен айналысатын компаниялар үшін бұл қосымша уақыт, шығын және тәуекел деген сөз.

Сондықтан кәсіпкерлерге кеденнен келген кез келген хабарламаны бірден бухгалтерияға, заңгерге немесе ВЭД бойынша жауапты маманға көрсету ұсынылады. Ең дұрысы, жауап дайындар алдында мәселенің өзегін анықтап, құжаттарды реттеп, қолданылған код, ОКЭД немесе мөлшерлеме бойынша нақты негіздеме жазу.

Кедендік бақылауда ең маңыздысы үш нәрсе: мерзімді өткізіп алмау, жауапты дәлелмен беру және әрбір шешімді құжатпен байланыстыра түсіндіру.