Аз ұйықтаған адамдардың салмағы мен бел өлшемі ұлғайған

Күн сайын әдеттегіден шамамен 78 минут аз ұйықтау алты аптаның ішінде салмақ пен бел көлеміне әсер етуі мүмкін. 95 ересек адам қатысқан тәжірибеде ұйқысы қысқарғандар орта есеппен 450 грамм қосқан, деп жазылған Annals of Internal Medicine журналында жарияланған зерттеуде.

Бұл көрсеткіш аса үлкен болып көрінбеуі мүмкін. Алайда тәжірибе небәрі алты аптаға созылған. Ғалымдар мұндай ұйқы тәртібі айлар немесе жылдар бойы жалғасса, ол біртіндеп салмақ қосудың қосымша факторына айналуы ықтимал деп есептейді.

Қатысушылар алты апта бойы кешірек ұйықтады

Ғалымдар екі рандомизацияланған зерттеудің нәтижелерін біріктірген. Оған жасы 20-дан асқан, жүрек-қан тамырлары және зат алмасу ауруларына шалдығу қаупі жоғары 95 адам қатысты.

Тәжірибеге дейін олардың барлығы әдетте тәулігіне кемінде жеті сағат ұйықтаған. Әр қатысушы екі кезеңнен өтті: бірінде күнделікті ұйқы тәртібін сақтаса, екіншісінде әдеттегіден 90 минут кеш жатты.

Шын мәнінде олардың түнгі ұйқысы орта есеппен 78 минутқа қысқарған. Ұйқы мен қозғалыс білезікке тағылатын құрылғылар арқылы бақыланды.

Алты аптадан кейін зерттеушілер мынадай өзгерістерді байқады:

• дене салмағы орта есеппен 450 грамға артты;
• бел айналымы шамамен 0,52 сантиметрге ұлғайды;
• дененің жалпы көлемі 0,56 литрге өсті;
• қозғалыссыз өткізілген уақыт күніне шамамен 17 минутқа көбейді;
• аш қарындағы лептин гормонының деңгейі жоғарылады.

Ер адамдар мен менопаузадан кейінгі әйелдерде қозғалыссыз отыратын уақыт күніне 30 минутқа жуық артқан. Бұл қатысушылардың аз ұйықтап, керісінше ояу уақытты көбірек өткізгеніне қарамастан болған.

Ұйқының аздығы салмаққа қалай әсер етуі мүмкін

Ғалымдар әзірге бұл өзгерістерді түсіндіретін жалғыз себепті анықтаған жоқ. Бірнеше фактор қатар әсер етуі мүмкін.

Ұйқысы қанбаған адам күндіз шаршап, аз қозғалуы ықтимал. Ол спортпен айналысуды тоқтатпаған күннің өзінде серуендеу, үй шаруасы, баспалдақпен көтерілу немесе кеңсе ішінде жүру сияқты күнделікті белсенділігі азаюы мүмкін.

Ұйқы тапшылығы тәбет пен тағам таңдауға да әсер етеді. Адам кешке дейін ояу жүрген кезде тамақтануға қосымша уақыт пайда болады. Шаршаған адамдардың калориясы жоғары тағамдар мен жеңіл-желпі асты жиі таңдауы мүмкін екенін бұған дейінгі зерттеулер де көрсеткен.

Жаңа тәжірибеде лептин деңгейінің өскені анықталды. Бұл гормон тәбет пен энергия алмасуын реттеуге қатысады. Дегенмен зерттеушілер гормондағы өзгеріс салмақтың артуына тікелей себеп болды деп қорытынды жасаған жоқ.

Зерттеу нені дәлелдемейді

Нәтижелер аз ұйықтайтын әр адам міндетті түрде салмақ қосады дегенді білдірмейді. Көрсетілген 450 грамм бүкіл топ бойынша есептелген орташа өзгеріс.

Зерттеуге жүрек және зат алмасу ауруларының қаупі жоғары адамдар қатысқан. Сондықтан нәтижені барлық ересек адамға еш ескертусіз қолдануға болмайды.

Сонымен қатар алты апта ішінде висцералды май, бұлшықет массасы, қарқынды дене белсенділігі және тәуліктік энергия шығыны бойынша айтарлықтай өзгеріс анықталмаған. Тәжірибе мұндай айырмашылықтарды байқау үшін тым қысқа болуы мүмкін.

Зерттеу бір түн кеш жату адамды бірден семіртеді дегенді де көрсетпейді. Әңгіме бірнеше апта немесе ай бойы қайталанатын тұрақты ұйқы тапшылығы туралы болып отыр.

Салмақты бақылауда ұйқыны да ескеру керек

Салмақты азайту үшін тамақтану мен қозғалыс маңызды. Бірақ адам үнемі бес-алты сағат қана ұйықтап, күні бойы шаршап жүрсе, бұл әрекеттерді сақтау қиындай түсуі мүмкін.

АҚШ Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының мәліметінше, 18-60 жастағы ересектерге тәулігіне кемінде жеті сағат ұйықтау ұсынылады. Ұйқының ұзақтығымен бірге оның сапасы мен тұрақты тәртібі де маңызды.

Ұйқы мәселесі ұзақ уақыт сақталса, күндіз қатты қалғу, жиі ояну немесе қатты қорылдау байқалса, дәрігермен кеңескен дұрыс. Мұндай белгілер кейде ұйқы апноэсы немесе басқа медициналық мәселелермен байланысты болуы мүмкін.