Қазақстанда роботакси іске қосылады: алғашқы қалалар аталды

Қазақстанда жүргізушісіз такси пилоттық режимде іске қосылуға дайындалып жатыр. Жоба 2026 жылдың екінші жартысына жоспарланған, алғашқы алаңдар ретінде Астана мен Алматы аталып отыр, бірақ мұндай көліктер қала көшелеріне тек сынақ пен қауіпсіздік тексерісінен кейін ғана шығады.

Бұл әзірге кәдімгі коммерциялық қызметтің жаппай басталуы емес. Әңгіме автономды көліктерді нақты жол жағдайында байқап көру, заңдық талаптарды пысықтау және жолаушылар қауіпсіздігіне жауап беретін жүйені құру туралы болып отыр.

Не болды?

Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі елде жүргізушісіз такси пилотын іске қосуға дайындық жүріп жатқанын хабарлады. Жобаға Yandex Qazaqstan және inDrive компаниялары қатысады.

Министрліктің мәліметінше, Yandex Qazaqstan мамандары техникалық базаны дайындап жатыр: арнайы гараждар жабдықталады, автономды көліктер әкелініп, бапталады, ал бағдарламалық жасақтама Қазақстандағы жол қозғалысы ережелері мен нақты жол жағдайларына бейімделеді.

Маусым айында Алматыда Yandex Qazaqstan роботаксиі көрсетілді. Kursiv.media жазғандай, көлік Hyundai Sonata базасында жасалған және автономды транспорт мүмкіндіктерін зерттеу аясында таныстырылған.

Алғашқы роботакси қайда жүруі мүмкін?

Қазір жиі айтылып жүрген екі қала бар: Астана және Алматы.

Астанада inDrive қатысатын пилот үшін алдын ала маршрут ретінде халықаралық әуежайдан Abu Dhabi Plaza сауда орталығына дейінгі бағыт қарастырылған. Жоба аясында әуежайда жолаушылар мінетін арнайы аймақ дайындау да жоспарланып отыр.

Алматы да алғашқы алаңдардың бірі ретінде аталады. Қалада таксопарктер үшін қозғалыс схемалары жобалау кезеңінде. Ірі қалалар мұндай сынаққа ыңғайлы, себебі онда таксиге сұраныс жоғары, цифрлық инфрақұрылым бар және жолдағы жағдайлар күрделі.

Дегенмен нақты көше тізімі, тарифтер және қарапайым жолаушы роботаксиге қашан тапсырыс бере алатыны әзірге жарияланған жоқ.

Көлікте жүргізуші бола ма?

Алғашқы кезеңде роботакси толық бақылаусыз жүретін көлік ретінде іске қосылмайды. Жоба регуляторлық құмсалғыш арқылы жүргізіледі. Бұл жаңа технологияны шектеулі әрі бақылаудағы жағдайда сынауға мүмкіндік беретін арнайы режим.

Министрлік қозғалыс оператордың тұрақты бақылауымен жүзеге асатынын мәлімдеді. Ал бастапқы кезеңде салонда қажет кезде басқаруды өз қолына алатын сынақ жүргізушісі болуы мүмкін.

Егер технология қауіпсіздігін дәлелдесе, кейін автономдылық деңгейі біртіндеп өсуі ықтимал. Бірақ бұл үшін жол инфрақұрылымы, заң, сақтандыру және жауапкершілік мәселелері толық реттелуі керек.

Неге бірден іске қоспайды?

Жүргізушісіз көлік тек камера, радар және жасанды интеллект мәселесі емес. Қазақстан үшін ең күрделі сұрақтар басқа жерде жатыр: мұндай көлік жолға қалай жіберіледі, жол апаты болса кім жауап береді, сақтандыру қалай жұмыс істейді, полиция мен қалалық қызметтер онымен қалай әрекеттеседі?

Сондықтан пилоттық режим қажет. Роботакси қыста, қарда, кептелісте, нашар көрінетін жолақта, аула ішінде, жаяу жүргінші көп жерде, самокаттар мен дұрыс тұрақтамаған көліктер арасында қалай жүретінін нақты қала жағдайында тексеру керек.

Жолаушы үшін басты сұрақ көліктің қаншалықты «ақылды» екені ғана емес. Ең маңыздысы: бірдеңе дұрыс болмай қалса, кім жауап береді?

Бұл жолаушыларға не береді?

Егер пилот сәтті өтсе, роботакси қаладағы қозғалыстың жаңа түріне айналуы мүмкін. Жолаушы үшін бұл әдеттегі қосымша арқылы шақырылатын такси сияқты көрінеді, тек көлікті адам емес, автономды жүйе басқарады.

Мұндай технологияның жақтастары адам факторын азайту, маршрутты дәл сақтау, қозғалысты бірқалыпты ету және қаладағы трафикті жақсы талдау мүмкіндігін айтады.

Бірақ сұрақтар да көп. Роботакси агрессивті жүргізушілер көп ортада өзін қалай ұстайды? Қар жауғанда, жол жөнделіп жатқанда, ауладан бала жүгіріп шыққанда немесе жаяу жүргінші өткелден тыс жерден өтсе, жүйе дұрыс шешім қабылдай ала ма? Осы сұрақтарға пилот нақты жауап беруі керек.

Қазір не белгілі?

• Пилоттық жоба 2026 жылдың екінші жартысына жоспарланған.
• Жобаға Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, Yandex Qazaqstan және inDrive қатысады.
• Алғашқы алаңдар ретінде Астана мен Алматы аталып отыр.
• Алматыда Yandex Qazaqstan роботаксиі көрсетілді.
• Астанада әуежайдан Abu Dhabi Plaza бағыты алдын ала қарастырылған.
• Жоба регуляторлық құмсалғыш арқылы сыналады.
• Қозғалыс оператордың бақылауымен жүргізіледі.
• Толық іске қосу тек тестілеу нәтижесі оң болғанда және инфрақұрылым дайын деп танылғанда мүмкін болады.

Қазақстан үшін бұл жоба жай ғана технологиялық жаңалық емес. Ол қалалардың жаңа көлік түріне қаншалықты дайын екенін көрсететін сынақ болады. Егер заң, инфрақұрылым және қауіпсіздік жүйесі дайын болса, роботакси болашақта басқа бағыттар мен қалаларға да шығуы мүмкін.

Пилоттық жоба туралы Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі хабарлады. Алматыда роботакси көрсетілгені туралы Kursiv.media жазды.