Ғалымдар 39 тәттілендіргішті тексерді: олардың көбі ішек бактерияларына әсер етті

Кембридж университетінің ғалымдары тексерген 39 тәттілендіргіштің шамамен төрттен үші адамның ішегінде кездесетін кемінде бір бактерия штаммының өсуін өзгертті. Алайда тәжірибе зертханада жүргізілген, сондықтан бұл нәтиже қант алмастырғыштардың адам денсаулығына зиян келтіретінін дәлелдемейді, делінген Molecular Systems Biology журналында жарияланған зерттеуде.

Ғалымдар пайдалы, бейтарап және ауру тудыруы ықтимал микроорганизмдерді қамтитын 25 түрлі ішек бактериясын зерттеген. Әр бактериялық дақылға коммерциялық қолданыстағы 39 табиғи және жасанды тәттілендіргіш жеке-жеке қосылды.

Тәттілендіргіштердің төрттен үші әсер көрсетті

Тексерілген заттардың шамамен төрттен үші кемінде бір бактерияның көбею жылдамдығын өзгертті. Кейбір тәттілендіргіштер микроорганизмдердің өсуін баяулатса, жекелеген тәжірибелерде оны толығымен тоқтатқан.

Зерттеушілер 26 тәттілендіргіш пен бес бактерия штаммы арасындағы 30 тікелей әрекеттесуді анықтады. Кейбір заттар бактерияларды тежеді, ал басқалары олардың көбеюін жеделдетті.

Ең айқын нәтиже стевия негізіндегі тәттілендіргіштермен байланысты изостевиол қосылысынан байқалды. Зертханада ол үш бактерия штаммының өсуін тежеп, бір лактобактерияның көбеюін күшейткен.

Бұл нәтиже тәттілендіргіштердің ас қорыту жүйесі арқылы ешбір өзгеріссіз өтіп кетпей, ішек микробтарымен тікелей әрекеттесе алатынын көрсетеді. Бірақ бір бактерияның өсу жылдамдығының өзгеруі адамның денсаулығына міндетті түрде зиян келеді деген сөз емес.

Кофеин мен дәрі әсерді өзгерткен

Күнделікті өмірде тәттілендіргіштер көбіне жеке қолданылмайды. Олар кофеині бар сусындарда, ваниль дәмі қосылған тағамдарда немесе дәрі құрамында кездесуі мүмкін.

Сондықтан ғалымдар тәттілендіргіштерді кофеинмен, ванилинмен, адвантам деп аталатын басқа тәттілендіргішпен және дулоксетин антидепрессантымен бірге тексерді.

Нәтижесінде екінші зат тәттілендіргіштің бактерияларға әсерін өзгерткен 100-ден астам жағдай тіркелді:

• 34 жағдайда бірлескен әсер күшейген;
• 68 жағдайда әсер әлсіреген;
• нәтиже тәттілендіргіш пен бактерияның нақты түріне байланысты болған.

Изостевиол мен дулоксетиннің қосындысы ерекше назар аудартты. Екі зат бірге қолданылғанда Roseburia intestinalis және Parabacteroides merdae бактерияларының өсуі қатты баяулаған.

Бұл микроорганизмдер бұған дейін қандағы глюкоза тепе-теңдігімен және ішек микробиомының қалыпты жағдайымен байланыстырылған. Дегенмен олардың азаюы адам ағзасында дәл осындай салдарға әкелетіні әзірге белгісіз.

Нәтиже адамға жасалған тәжірибе емес

Зерттеудің келесі кезеңінде ғалымдар барлық 25 бактериядан тұратын жасанды микробтық орта құрды. Изостевиол мен дулоксетин бірге қосылғанда бактериялардың арақатынасы өзгеріп, олардың жалпы алуантүрлілігі азайған.

Жасушалық модельдерде қабыну реакцияларына қатысатын кейбір процестердің өзгергені де байқалды. Бірақ мұндай зертханалық жүйе адамның күрделі ас қорыту жүйесін толық қайталай алмайды.

Зерттеу жасанды тәттілендіргіштердің ағзадан жай ғана өтіп кетпейтінін, ішек микробтарымен әрекеттесе алатынын көрсетті.

Адам ағзасында тәттілендіргіштер ішекке жеткенге дейін сұйылуы, ыдырауы, сіңуі немесе химиялық өзгеріске ұшырауы мүмкін. Нәтижеге адамның тамақтануы, қабылдайтын дәрілері, генетикалық ерекшеліктері және ішек микробиомының бастапқы құрамы да әсер етеді.

Зерттеу авторлары адамдарға рұқсат етілген тәттілендіргіштерден бірден бас тартуға немесе дәрі қабылдауды өз бетінше тоқтатуға кеңес бермейді. Мұндай әрекеттесулердің адам ағзасында болатынын анықтау үшін адамдардың қатысуымен қосымша зерттеулер қажет.

Қарапайым тұтынушы үшін негізгі қорытынды: «қантсыз» деген белгі өнімнің ішек микробиомына мүлде әсер етпейтінін білдірмейді. Сонымен бірге бір зертханалық тәжірибеге сүйеніп, барлық тәттілендіргішті қауіпті деп атауға әлі ерте.