Алматыдағы LEZ әзірге айыппұл емес: қала көлік ағынын зерттеп жатыр

Алматыдағы LEZ, яғни шығарындылары төмен аймақ, әзірге жүргізушілерге бірден тыйым салатын немесе айыппұл жазатын жүйе емес. Қала билігі қазір көлік ағынын талдап, қай көліктер Алматы ауасына көбірек салмақ түсіретінін анықтап жатыр, бұл туралы әкімдік өкілдері таныстырған материалдарда айтылды.

Қалада LEZ аймағының шекарасы белгіленіп, 134 жол белгісі мен ақпараттық тақта қойылған. Ресми дерек бойынша, пилоттық аймақ Богенбай батыр, Желтоқсан, Абай және Достық көшелерінің аралығында орналасқан. Енді жүйені «Алматы парк» платформасы арқылы 172 «Сергек» камерасымен біріктіру жұмысы жүріп жатыр.

Әзірге мақсат айыппұл емес, дерек жинау

Әкімдік түсіндірмесіне қарағанда, LEZ-дің қазіргі кезеңі бақылау және баптау режиміне ұқсайды. Яғни қала көліктердің қай бағытпен жүретінін, қандай машиналар орталыққа жиі кіретінін және олардың экологиялық жүктемесі қандай екенін түсінгісі келеді.

Бұл жүйе толық іске қосылғанда қала тек көліктің құжаттағы экологиялық санатына қарап қана қоймай, оның қоршаған ортаға нақты әсерін бағалауға көшпек. Әзірге айтылған негізгі ой осы: алдымен дерек жиналады, содан кейін ғана нақты шешімдер қабылданады.

Көліктің экологиялық класы қалай анықталуы мүмкін

Келесі кезеңде LEZ жүйесін техникалық байқау станцияларымен біріктіру жоспарланып отыр. Сол кезде көліктің зиянды шығарындылары туралы нақты мәлімет жүйеге автоматты түрде түседі.

Осы деректер негізінде әр автомобильге экологиялық класс берілуі мүмкін. Бұл маңызды өзгеріс, себебі көлікті тек шығарылған жылы немесе құжаттағы стандарт бойынша бағалау әрдайым дәл нәтиже бермейді. Бір көліктің қозғалтқышы жақсы күтімде болуы мүмкін, ал екіншісі қағаз жүзінде талапқа сай көрінгенімен, іс жүзінде көбірек түтін шығаруы ықтимал.

Жүйе осы айырмашылықты көруге мүмкіндік берсе, қала ескі немесе ақаулы көліктердің нақты әсерін дәлірек бағалай алады.

Такси неге бөлек айтылып отыр

Әкімдік өкілдері электротакси тақырыбына да тоқталған. Қалада ресми тіркелген 7 500-ден астам тасымалдаушы бар. Күн сайын желіге 50 мыңнан аса такси көлігі шығады.

Соның ішінде электротакси саны шамамен 1 200 ғана. Әкімдік бұл көрсеткішті аз деп бағалап отыр. Себебі такси қарапайым жеке көлікке қарағанда күн сайын әлдеқайда көп жол жүреді. Демек, бір таксиді электр көлікке ауыстырудың экологиялық әсері жеке автомобильге қарағанда көбірек болуы мүмкін.

Қарапайым тілмен айтқанда, қала үшін күні бойы көшеде жүретін таксидің қандай отынмен жүретіні өте маңызды. Егер мұндай көліктердің бір бөлігі электрге ауысса, орталық көшелердегі шығарындылар азаюы мүмкін.

Алматылық жүргізушілер нені түсінуі керек

LEZ жүйесі Алматы үшін жаңа тәжірибе. Сондықтан жүргізушілер арасында «орталыққа ескі көлікпен кіргізбей қоя ма», «айыппұл бірден келе ме» деген сұрақ көп.

Қазіргі түсіндірмеге сүйенсек, бұл кезеңде жүйе алдымен көлік ағынын зерттеу үшін қажет. Яғни қала қай аймақта қандай көлік көп жүретінін, қандай машиналар ауаны көбірек ластайтынын және бақылау жүйесін қалай дұрыс құру керегін анықтап жатыр.

Бірақ бұл болашақта шектеу мүлде болмайды деген сөз емес. Егер жүйе толық іске қосылып, экологиялық класс нақты дерекпен беріле бастаса, LEZ аймағына кіру ережелері де өзгеруі мүмкін. Әзірге әкімдік бұл жобаны бірден жазалау құралы емес, Алматы ауасының сапасын басқаруға арналған цифрлық жүйе ретінде ұсынып отыр.

Алматы үшін бұл мәселе әсіресе өзекті. Қалада көлік саны көп, кептеліс жиі болады, ал орталық көшелерде такси, жеке көлік және жеткізу қызметтері күн сайын үлкен жүктеме түсіреді. Сондықтан LEZ-дің қалай жұмыс істейтіні тек жүргізушілерге емес, қала ауасын жұтып отырған барлық тұрғынға әсер етуі мүмкін.