Қазақстанда мемлекеттік тұрғын үйді жекешелендіру шарттары өзгерді

Қазақстанда мемлекеттік тұрғын үй қорынан баспана жекешелендіру ережесі өзгерді. Үкімет 14 тамызда тиісті қаулы қабылдады, құжат 2026 жылғы 28 тамыздан күшіне енеді. Өзгеріс бұрын тұрғын үй жекешелендірген азаматтарға қатысты шектеуді нақтылайды.

Түзету мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру қағидаларына енгізілді. Негізгі талап өзгерген жоқ: Қазақстан азаматы мемлекеттік тұрғын үй қорынан тек бір тұрғын үйді жекешелендіре алады. Алайда енді заңда арнайы қарастырылған ерекшеліктер де ескеріледі.

Бұрын үй жекешелендіргендерге не өзгереді

Бұған дейін қағидаларда нақты бір ерекшелік көрсетілген еді. Азамат тұрғын үйді купондық тетік арқылы жекешелендіруге қатысқан болса, бұл оның мемлекеттік қордағы баспананы жекешелендіруіне өздігінен кедергі болмайтын.

Енді бұл талап жаңартылған «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңға сәйкестендірілді. Онда азамат мемлекеттік тұрғын үй қорынан тек бір баспананы жекешелендіре алатыны, бірақ заңда өзгеше жағдайлар көзделуі мүмкін екені жазылған.

Бұл өзгеріс 2026 жылғы 14 қыркүйектен күшіне енетін тағы бір нормамен байланысты.

Қабылданған түзетулерге сәйкес, азаматтың бұрын тұрғын үй жекешелендіргені кейбір жағдайда өтініштен бас тартуға өздігінен негіз болмайды. Бұл талап мына жағдайларға қатысты:

• тұрғын үй купондық тетік арқылы жекешелендірілген болса;
• тұрғын үй 2024 жылғы 4 желтоқсанға дейін өзге тәсілмен жекешелендірілген болса.

Яғни бұрынғы жекешелендіру фактісі енді барлық жағдайда бірдей кедергі саналмайды. Бұған дейін қағидаларда тек купондық тетік жеке ерекшелік ретінде көрсетілген еді.

Сонымен бірге бұл кез келген азамат екінші мемлекеттік пәтерді автоматты түрде жекешелендіре алады дегенді білдірмейді. Жаңа норма тек бұрынғы жекешелендірудің өзі белгілі бір жағдайда бас тартуға себеп болмауы тиіс екенін белгілейді.

Басқа талаптар сақталады

Өтініш қаралған кезде тұрғын үй комиссиясы заңнамадағы басқа талаптарды да тексереді. Мемлекеттік тұрғын үйді жекешелендіруге кедергі болуы мүмкін жағдайлардың қатарында:

• заңда қарастырылған ерекшеліктерді есепке алмағанда, меншігінде басқа тұрғын үйдің болуы;
• ипотекалық тұрғын үй қарызы бойынша қолданыстағы міндеттемелердің болуы;
• өтініш бергенге дейінгі соңғы бес жыл ішінде өз тұрғын үйін иеліктен шығару;
• тұрғын үй сатып алуға пайдаланылған жекелеген тұрғын үй төлемдері немесе өтемақылар алу.

Сондықтан әр өтініш жеке қаралады. Комиссия азаматтың бұрын жекешелендіруге қатысқан-қатыспағанын ғана емес, қалған талаптарға сәйкестігін де ескереді.

28 тамыз бен 14 қыркүйектің айырмасы неде

Үкімет қаулысы мемлекеттік тұрғын үйді жекешелендіру қағидаларының жаңа редакциясын 2026 жылғы 28 тамыздан бастап қолданысқа енгізеді.

Ал 2024 жылғы 4 желтоқсанға дейін тұрғын үйді өзге тәсілмен жекешелендірген азаматтарға қатысты кеңейтілген ерекшелік 2026 жылғы 14 қыркүйектен бастап күшіне енеді.

Сондықтан бұл екі күнді шатастырмаған жөн: алдымен жекешелендіру қағидалары өзгереді, ал бұрын тұрғын үй жекешелендірген азаматтарға қатысты жаңа заң нормасы кейінірек қолданыла бастайды.