Кене шаққаннан кейін етке аллергия пайда болуы мүмкін

Кене шаққаннан кейін кей адамның ағзасы сиыр, қой немесе шошқа етіне аллергиялық реакция беруі мүмкін. AP түсіндірген альфа-гал синдромы сирек естілетін, бірақ қауіпті болуы ықтимал жағдай, себебі белгісі ет жегеннен кейін бірден емес, бірнеше сағаттан соң байқалуы мүмкін.

Бұл тақырып кене маусымында өзекті. Дегенмен оны Қазақстанда жаппай тараған мәселе деп айтуға негіз жоқ: ашық дереккөздерде ел бойынша альфа-гал синдромына қатысты нақты статистика көрсетілмеген. Бірақ кене шағуынан сақтану кез келген жағдайда маңызды.

Альфа-гал синдромы деген не

Альфа-гал синдромы, қысқаша AGS, бұл кене шағуынан кейін пайда болуы мүмкін аллергиялық жағдай. Оның атауы альфа-гал деп аталатын молекуладан шыққан. Бұл молекула көп сүтқоректінің ағзасында болады, мысалы сиырда, қойда, шошқада, бірақ адамда болмайды.

CDC мәліметінше, кейбір кенелердің сілекейінде альфа-гал болуы мүмкін. Кене шаққанда бұл молекула адамның қанына түсіп, иммундық жүйе оны бөтен зат ретінде қабылдайды. Кейін адам қызыл ет немесе альфа-гал бар басқа өнім жесе, ағза аллергиялық реакция беруі мүмкін.

Неге реакция бірден білінбейді

Кәдімгі тағам аллергиясында белгі көбіне тез шығады. Ал альфа-гал синдромында жағдай басқаша: реакция көбіне 2-6 сағаттан кейін пайда болады. Сондықтан адам оны кешкі асқа жеген етпен байланыстырмай қалуы мүмкін.

Мысалы, адам кешке кәуап немесе стейк жеп, түнде қышыну, іш ауыру, жүрек айну немесе тыныс алудың қиындауын сезуі мүмкін. Мұндай кешігіп шығатын белгі диагноз қоюды қиындатады.

Қандай тағамдар әсер етуі мүмкін

Альфа-гал көбіне сүтқоректілерден алынатын өнімдерде кездеседі. Сондықтан реакция мына тағамдардан кейін байқалуы мүмкін:

• сиыр еті;
• қой еті;
• шошқа еті;
• кейбір сүт өнімдері;
• желатин қосылған кей тағамдар мен дәрілік өнімдер.

AP жазғандай, бұл аллергия әдетте құс етіне, балыққа, теңіз өнімдеріне және жұмыртқаға қатысты болмайды. Бірақ әр адамның реакциясы әртүрлі, сондықтан күмән болса дәрігермен кеңесу керек.

Белгілері қандай болуы мүмкін

CDC және Mayo Clinic деректеріне қарағанда, альфа-гал синдромының белгілері жеңіл де, ауыр да болуы мүмкін. Ең жиі айтылатын белгілер:

• тері қышуы немесе есекжем;
• іштің ауыруы;
• жүрек айну немесе құсу;
• диарея;
• ерін, бет, тіл немесе тамақтың ісінуі;
• жөтел, ентігу, тыныс алудың қиындауы;
• бас айналу немесе әлсіздік.

Ең қауіпті жағдай, анафилаксия. Бұл кезде тыныс тарылып, қан қысымы төмендеп, адам өміріне қауіп төнуі мүмкін. Мұндай белгі болса, жедел жәрдем шақыру қажет.

Диагноз қалай қойылады

Бұл синдромды өз бетінше анықтау қиын. Дәрігер адамның шағымын, тамақтану тарихын, кене шаққан-шақпағанын және қан талдауын ескереді. Қан талдауында альфа-галға қарсы антиденелер тексерілуі мүмкін.

Бірақ бір ғана талдау бәрін шешпейді. AP материалында мамандар қан талдауы кейде жалған оң нәтиже беруі мүмкін екенін айтады. Сондықтан диагноз белгілермен және дәрігердің бағалауымен бірге қаралады.

Емдеу бар ма

Негізгі жол, реакция туғызатын өнімдерден бас тарту және жаңа кене шағуынан сақтану. Ауыр аллергия қаупі бар адамдарға дәрігер адреналин автоинжекторын немесе басқа шұғыл көмек жоспарын ұсынуы мүмкін.

AP мәліметінше, АҚШ-та 2024 жылы Xolair препараты кейбір тағам аллергияларында, оның ішінде альфа-гал синдромында кездейсоқ әсерден кейін ауыр реакция қаупін азайту үшін мақұлданған. Бірақ бұл дәрі синдромды біржола жоймайды және оны тек дәрігер тағайындайды.

Қазақстандық оқырман нені есте сақтауы керек

Қазақстанда кене туралы айтқанда көбіне кене энцефалиті, боррелиоз және басқа инфекциялар еске түседі. Альфа-гал синдромы туралы жергілікті ашық статистика жоқ, сондықтан оны елде кең таралған қауіп деп көрсету дұрыс емес.

Дегенмен табиғатқа шыққанда, саябақта, тауда, саяжайда немесе орманды жерде жүргенде кене шағуынан сақтанған жөн. Ұзын жеңді киім кию, шалбар балағын жабу, репеллент қолдану, серуеннен кейін денені және киімді тексеру маңызды.

Егер кене шаққаннан кейін бірнеше апта немесе ай ішінде қызыл еттен соң қайталанатын қышыну, іш ауыру, ісіну немесе тыныс алу қиындаса, аллергологқа қаралған дұрыс. Әсіресе реакция түнде немесе ет жегеннен кейін бірнеше сағаттан соң қайталанса, бұл жай асқазан жайсыздығы болмауы мүмкін.

Қысқаша қорытынды

Альфа-гал синдромы сирек естілетін, бірақ нақты медициналық құбылыс. Ол кене шағуынан кейін иммундық жүйенің қызыл ет пен кей сүтқоректі өнімдеріндегі альфа-гал молекуласына реакция беруімен байланысты. Ең қиыны, белгі бірден емес, бірнеше сағаттан кейін шығуы мүмкін.

Сондықтан кене шақса, оны дұрыс алып тастап, денсаулықты бақылау керек. Ал еттен кейін қайталанатын түсініксіз аллергия байқалса, интернеттен диагноз іздемей, дәрігерге көрінген жөн.

Бұл туралы AP, CDC және Mayo Clinic мәліметтері негізінде жазылды.